Oikos Constructions Pty Limited v Ostin [2020] NSWCA 358 (Oikos Constructions)
I roto i te Oikos Constructions, i whakaū te Kōti Pīra o NSW kāore e taea te karo i ngā pūtāhui ture i raro i te Homes Building Act 1989 (NSW) i roto i tētahi kirimana hanga engari ko te pūtāhui e kī ana ka tika te mahi mō tētahi kaupapa, hua rānei kua tohua me tuhi tika te whānuitanga o ngā mahi i taua kaupapa, hua rānei.
Papamuri
I roto i ēnei mahi, kāore i tino pai te mahi a te rangatira taketake me te kaihanga o te whare, a Mr Amodeo, ki te hanga. I hokona atu e ia te whare ki ngā Simon, ā, nā rātou anō i hoko atu ki ngā Ostin. I mua i te whakaotinga o te hoko, i tirotirohia te whare e ngā Ostin, ā, i kitea he raruraru te urunga wai ki roto i te whare. I utua e ngā Simons a Oikos Constructions Pty Ltd ( OCP ) hei tirotiro i te whenua. I īmēra atu a OCP ki ngā Simons he rārangi o ngā take pea o te urunga wai me te whakatau tata hei whakatika i aua take. I roto i te īmēra, i whakamārama whānuitia te mahi i whakaarohia e OCP hei mahi hei whakatikatika i ngā take tino pea mō ngā hapa . I kirimana ngā Simons me OCP ki te mahi i ngā mahi e ai ki te whānuitanga o te īmēra o mua. Ko tētahi o ngā whakaritenga o te kirimana hoko i waenganui i ngā Simons me ngā Ostin ko te whakahaere i ngā mahi.
I oti i a OCP ngā mahi i whakatakotoria i roto i te īmēra, ā, i haere tonu te hoko i waenga i a Simons me ngā Ostins. Heoi anō, i haere tonu ngā take o te urunga wai. I te tau i muri mai, i tirotirohia ngā Ostins, ā, i kitea ai ngā hapa o te whare e raru ai te urunga wai. I mahia ētahi atu mahi whakatikatika e tētahi atu kamupene ki ngā Ostins, engari i raru tonu te urunga wai ki te whenua.
E whā tau i muri mai, ka whakahaerehia he tirotiro anō. I arotahi ki te tautuhi i ngā hapa o ngā mahi i mahia e Mr Amodeo, OCP me te tuatoru o ngā kamupene. I whakaatuhia e te pūrongo tirotiro he hapa ētahi o ngā mahi i mahia e OCP. I whakaatuhia anō hoki e te pūrongo kāore i ranea ngā mahi a OCP hei aukati i te urunga mai o te wai nā te mea he hapa kei roto e hiahia ana kia whakatikatikaina i tua atu i ērā i tautuhia i te whānuitanga mahi tuatahi.
I whakawakia e te whānau Ostin a Mr Amodeo rāua ko OCP i te Kōti ā-Rohe, tae atu ki ngā utu mō te takahi i ngā pūtāhui ture i tohua e te wāhanga 18B o te Ture Hanga Whare 1989 (NSW). I whakatauhia e Mr Amodeo, ā, i te tau 2019, i kitea he kawenga a OCP ki te utu i ngā utu mō ngā utu me te huamoni o te $168,885.92 me ngā utu ki te whānau Ostin.
Ngā pūtāhui ture me te whānuitanga o ngā mahi kua whakaaetia
I kitea e te Kaiwhakawā o te Kōti Takiwā kua takahia e OCP ētahi pūtāhui ture e pā ana ki ngā mahi i mahia. Hei uri whakaheke tika mō ngā Simons, i tika ngā Ostin ki te tiaki i ngā pūtāhui ture. Ko tētahi wāhanga nui o ngā whakaaro o te kaiwhakawā ko tana kitenga ko te kaupapa o te kirimana i waenganui i ngā Simons me te OCP he aukati i te urunga mai o te wai, kaua ki te whakatika i ngā take i kitea i roto i te whānuitanga o ngā mahi.
I tono piira a OCP. I roto i ētahi atu mea, i tono rātou ki te Kōti Pīra kia whakatau: i hiahiatia rānei e te kirimana me ngā pūtāhui ture kia mahi i ngā mahi kei tua atu i tōna whānuitanga o ngā mahi?
Ehara i te mea miharo, i whakaū te Kōti Pīra kāore e taea e ngā kaihanga te kirimana i ngā pūtāhui o waho o te wāhanga 18B mā te whakaae ki tētahi whānuitanga mahi whaiti ake. Hei tauira, ko te pūtāhui e kī ana me tuku mai ngā rauemi "pai, tika" e tētahi kaiwhakatū, kāore e taea te karo i te mea nā te mea kua tohua e te whānuitanga mahi he rauemi iti iho i te paerewa. Engari i te tirotiro i te tono o te pūtāhui kia tika te mahi mō te kaupapa, te hua rānei kua tohua, i kitea e te Kōti ko te kaupapa matua o te kirimana i konei ko te aro atu ki ngā take tino pea i kitea i taua wā o te urunga wai, ehara i te aro atu ki ngā take katoa pea o te urunga wai. I kīia he whānuitanga mahi kua whakaaetia, ā, kāore he taunakitanga e whakaatu ana i whakaatu a Simons i tētahi kaupapa, hua rānei motuhake hei whakatutuki mā ngā mahi, ā, nō reira, kāore te pūtāhui i whakaarohia i whakawhānui i te whānuitanga o ngā mahi ki tua atu i te mea i whakaaetia.
He whakamaumaharatanga i te wā tika
Ko ngā pūtāhui ā-ture i roto i te Ture Hanga Whare o Aotearoa e whakaata ana i ngā mea o te Ture Hanga Whare o NSW. He whakamaumaharatanga wā tika tēnei whakataunga mō te hunga e uru ana ki ngā kirimana hanga whare mō te hiranga o te whānuitanga o ngā mahi kua tuhia pai. He mea nui te whakarite kia mārama ngā rōpū katoa ki te kirimana ki te kaupapa, ki te hua rānei e hiahiatia ana mō ngā mahi, kātahi ka whai wā ki te tuhi mārama i tēnā.