Kupu Whakataki
Whai muri i tā mātou kōrero tata nei e whakataurite ana i te mahi a te mātāpono ārai i New South Wales me Victoria, i roto i te keehi MP Water Pty Ltd v Veolia Water Australia Pty Ltd [1] i haere tonu te mana o te Kōti Hupirimi o New South Wales, arā, ka taea te whakakore i te whakamahinga o te mātāpono ārai e ngā tikanga o te kirimana.
Ngā meka
I te Whiringa-ā-rangi 2017, i uru atu a MP Water Pty Ltd ( MP ) ki tētahi Kirimana Hoahoa me te Hanga (te Kirimana ) me tētahi Whakaaetanga Kaiwhakarato Ratonga ( SPA ) me Veolia Water Australia Pty Ltd ( Veolia ) mō te whakahaere me te tiaki i tētahi whare maimoatanga wai i Lithgow, New South Wales (te Whare ).
E ai ki te SPA, i hiahiatia a Veolia ki te tukatuka i te wai i tukuna mai i ngā maina waro e rua i raro i te whenua i te Whare. I hiahiatia hoki a Veolia ki te whakatutuki i ētahi herenga rere me te kaha hei wāhanga o te whakahaere i te pūnaha maimoatanga wai, tae atu ki te whakaae tonu me te kore e mutu o te wai mai i ngā maina waro i te utu kua whakaaetia, me te kaha mō te whakaae i te wai i ētahi wā i te utu teitei ake (ngā Taurangi ). Mena kāore i tutuki ngā Taurangi, ka kiia pea he rahunga ratonga nui. Mā te rahunga ratonga nui ka whai mana a MP ki te tuku pānui taunoa.
I kitea ngā hapa i roto i tētahi puna rokiroki o nāianei, ā, i whakaae a MP ki te whakatika i aua hapa. I kī a Veolia kāore e taea e ia te whakatutuki i ngā Taurangi me te kore e mahi ngā puna rokiroki i tō rātou kaha i oatitia. I te 7 o Mei 2021, kāore te Whare i tukatuka me te tango wai mai i ngā maina mō ngā haora 48.
I tukuna e te MP tētahi pānui taunoa i te 11 o Mei 2021 e pā ana ki taua rahunga i runga i te whakaaro he rahunga ratonga nui i raro i te Kirimana. I tukuna e te MP tētahi tohutohu e hiahia ana kia whakatikahia e Veolia te taunoa i mua i te 12 i te poutumarotanga o te 12 o Mei 2021. I tukuna anō hoki e te MP tētahi pānui whakauru. I whakakahoretia e Veolia te pānui whakauru nā te mea he ture kore. I tautohe a Veolia kāore i taea e ia te whakarato i ngā ratonga nā te mea kāore i taea e te MP te whakatika i ngā ngoikoretanga i roto i te puna rokiroki. I runga i tēnei, i tautohe a Veolia kua whakaohokia te kaupapa ārai, ā, nā reira i aukatia ai te MP ki te whakawhirinaki ki te pānui taunoa.
Te whakatau
I whakatau a Kaiwhakawā Williams e rua ngā wāhanga o te mātāpono ārai:
- whanonga hē (aromatawaitia mā te titiro ki ngā tikanga o te kirimana); ā
- ngā hua o te whanonga hē.
I whakatau anō ia ka taea te whakarerekē, te whakakore rānei i te mahi a te mātāpono ārai mā te kirimana. I whakatau a Kaiwhakawā Williams he āhuatanga noa iho tēnei nā te mea i whakakorea e te SPA te mahi a te mātāpono ārai. I te mea ko te noho noa iho o tētahi rahunga ratonga e tika ana i roto i te kirimana kia tukuna ai he pānui taunoa, kāore he take nui mō te korenga o te ratonga i tukuna.
Whakamutunga
Mā tēnei whakataunga ka whakaū anō i te huarahi whānui a New South Wales ki te whakaaro ki te whakahaere i te mātāpono ārai, inā koa ki te whakataurite ki tērā o tōna hoa tata, a Wikitōria. He whakamahara nui tēnei take ki ngā rōpū e whakaaro ana ki te tuhi kirimana. Ka taea te whakakore i te mātāpono ārai nā runga i ngā tikanga kirimana kua tuhia pai, kua mārama.
Ngā Tohutoro
[1] (Nama 3) [2021] NSWSC 1023.