Tuhipoka Mahi: Whakataunga Whakaaetia e te Hangarau

Kaituhi: Catherine Green

NB: ko ngā kōrero mō Te Pokapū ADR kei roto ko ngā apiti katoa, tae atu ki te Pokapū Whakatau Tautohe o Aotearoa (NZDRC) , te Pokapū Whakatau Tautohe o Aotearoa (NZIAC) , te Taraipiunara Whakatau Tautohe Whare (BDT ), te Pokapū Whakatau Tautohe Whānau (FDRC) , me te Mana Arotake me te Amuamu Motuhake (ICRA) .

Mā tēnei Tuhipoka Mahi ka ārahi i ngā kaiwhakatau tautohe i whakatūria i roto i ngā whakataunga tautohe a te Pokapū ADR, ina whakamahia te hangarau hei tautoko i te katoa, i tētahi wāhanga rānei o te tukanga, tae atu ki ngā whakawakanga ranu me ngā whakawakanga mamao.

Kāore tēnei Tuhipoka Mahi e whakakore i tētahi whakaaetanga i waenganui i ngā rōpū, i tētahi ture e pā ana, i tētahi tohutohu tukanga rānei i hangaia e te taraipiunara, engari ko te kaupapa he tautoko i ngā whanonga pumau, tika, me ngā mātāpono i roto i ngā whakahaerenga hangarau.

1. Whakataunga ā-hangarau

Kei roto i te whakataunga hangarau-ā-ringa te whakamahinga o te hangarau ki:

  • whakahaere i ngā hui mai i tawhiti, i roto rānei i te āhua ranu;
  • whakahaere tuhinga mā te hiko (tae atu ki ngā kete-e);
  • te whakahaere i ngā taunakitanga a ngā kaiwhakaatu mai i tētahi atu wāhi;
  • whakamahi i te tuhi-ā-wā tūturu; ā,
  • tautoko i ngā whakawhitiwhiti kōrero haumaru me te tiritiri kōnae.

Me whakamahi te hangarau i runga i te huarahi e mau tonu ai te tika, e tautoko ana hoki i te tukanga whai hua, whai tikanga hoki.

2. Te mātāpono whānui

Ko te kawenga a te taraipiunara kia kaua e whakararuraru i te whakamahinga o te hangarau:

  • te ōritetanga o ngā rōpū;
  • te tika kia rangona ō whakaaro;
  • te pono o ngā taunakitanga; rānei
  • te muna o te whakatau tautohe.

Mena ka waihangahia he ngoikoretanga nui e te hangarau mō tētahi rōpū, mō tētahi kaiuru rānei, me whakatika e te taraipiunara mā roto i ngā tohutohu tukanga.

3. Te whakamahere wawe me ngā tohutohu tukanga

I te wā tōmua (ko te hui tukanga tuatahi te nuinga o te wā), me matapaki e te taraipiunara te whakamahinga o te hangarau, me te tuhi hoki i ngā putanga i roto i ngā tohutohu tukanga.

Ka tono pea te taraipiunara ki ngā rōpū kia whakarato i tētahi tono tahi e kapi ana i:

  • ahakoa ka tū te whakawa kanohi ki te kanohi, te whakawa whakakotahi, te whakawa mamao rānei;
  • te(ngā) tūāpapa hei whakamahi me te mahere tārua;
  • ngā whakaritenga mō ngā kete-e me ngā whakaaturanga;
  • ngā whakaritenga mō ngā taunakitanga a ngā kaiwhakaatu, tae atu ki ngā ārai mō te pono;
  • ngā here o te rohe wā me te whakaritenga;
  • te tuhi me te hopu oro;
  • te haumarutanga tukutuku me ngā mana whakahaere urunga; me
  • ngā tikanga whakarongo me ngā whakawhitiwhiti kōrero.

4. Ngā whakawakanga ranu me ngā whakawakanga mamao

Mena he huihuinga whakakotahi, he huihuinga mamao rānei, me whakarite te taraipiunara kia taea ai ngā whakaritenga te whakahaere, kia tika hoki mō ngā kaiuru katoa.

Ka whakaarohia pea e te taraipiunara:

  • te tokomaha me te wāhi noho o ngā kaiuru me ngā kaiwhakaatu;
  • te uauatanga me te rahinga o ngā tuhinga;
  • te hauora, te haumaru, te wātea me te utu;
  • ngā pānga ki te rohe wā; me
  • ngā tūponotanga ki te noho muna, ki te pono rānei o te whakarongo.

Me whakatakoto e te taraipiunara ngā whakaritenga mahi iti rawa, tae atu ki:

  • he hononga ipurangi pono me ngā taputapu oro/ataata e tika ana;
  • he rūma marino, motuhake, me te rama e tika ana;
  • te tūnga o te kāmera kia mārama ai te kite me te rongo i te kaiuru; ā,
  • he tukanga whakapā atu me te whakapiki i te take ki te tautoko hangarau.

Me tū he wā whakamātautau poto (he "tirotiro hangarau" rānei) i mua i te whakawa hei whakaū i:

  • te hono atu ki te papaaho;
  • te kounga oro me te ataata;
  • te tiritiri mata me te whakatere tuhinga;
  • ngā rūma wehenga (mēnā e whakamahia ana); me
  • ngā whakaritenga mō ngā āhuatanga ohorere mēnā ka whakarērea e te kaiuru te akoranga.

5. Ngā kete hiko me ngā whakaaturanga hiko

Me whakarite kia pumau, kia tōtika hoki te whakahaere i ngā e-bundle. Ki te kore e tukuna he tohutohu rerekē e te taraipiunara, me:

  • whakaae ki tētahi pūnaha ōrite mō te whakaingoa kōnae me te tau o ngā whakaaturanga;
  • whakamahia he taupū hononga-hononga me ngā PDF ka taea te rapu (me te OCR mēnā e tika ana);
  • whakamahia te whakarārangi whārangi pumau (hei tauira, te taunga Bates, te mea ōrite rānei); ā,
  • kia tino whakahaeretia te mana putanga kia mahi ai ngā kaiuru mai i te kete kotahi.

Me whakatakoto e te taraipiunara he tikanga mō:

  • te tāpiri i ngā tuhinga tōmuri;
  • te whakakapi, te whakatika rānei i ngā tuhinga; me
  • te tohu me te penapena i ngā tuhinga i whakaurua i te wā o te whakawakanga.

6. Ngā taunakitanga me te whakarite a ngā kaiwhakaatu

Mēnā ka tuku taunakitanga mai i tawhiti te kaiwhakaatu, me whakarite te taraipiunara kei te tautoko te tukanga i ngā taunakitanga pono, ā, me te whakaiti i te mōrearea o te awe hē.

Ka taea e te taraipiunara te whakarite i ngā tikanga tiaki, tae atu ki:

  • te whakaū i te wāhi kei reira te kaiwhakaatu me te tangata kei reira;
  • te whakaū kāore he kōrero kore whakamana a te kaiwhakaatu i te wā e whakaatu ana i ngā taunakitanga;
  • te whakawhāiti i ngā tuhinga e wātea ana ki te kaiwhakaatu mō te paihere kua whakaaetia (me ērā rānei i whakahaua e te taraipiunara);
  • te aukati i te tuku karere tūmataiti, te akiaki rānei i te wā e whakaatu taunakitanga ana; ā,
  • te whakaū i ngā mea ka tū i te wā okiokinga (tae atu ki te kore e kōrerohia ngā taunakitanga, ki te kore e whakaaetia e te taraipiunara).

Kaua ngā rōpū e kōrero ki tētahi kaiwhakaatu i te wā e tuku taunakitanga ana te kaiwhakaatu, tae atu ki te wā e uiuia ana.

7. Ngā rohe wā me te whakaritenga

Mēnā kei ngā rohe wā rerekē ngā kaiuru, me whakarite e te taraipiunara he rārangi wā e tika ana, e whai hua ana hoki.

Ka taea e te taraipiunara te:

  • whakapotohia ngā rā noho, ā, whakaroahia te wā whakarongo mō ētahi atu rā;
  • hurihia ngā wā tīmatanga hei tohatoha i ngā raruraru; ā,
  • te whakarite i ngā kaiwhakaatu matua i ngā wā e tika ana mēnā ka taea.

Me mārama te whakapuaki i ngā wā whakarongo mā te whakamahi i:

  • kotahi te rohe wā tohutoro; ā,
  • he rārangi wā e whakaatu ana i ngā wā ā-rohe mō ngā kaiuru matua, mēnā he mea āwhina.

8. Te tuhi me te hopu oro

Mena ka whakamahia te tuhituhinga, me tohutohu e te taraipiunara:

  • ahakoa i te wā tonu, i whakaputaina rānei i muri i te whakawakanga;
  • mā wai e whakarite, e utu hoki; ā,
  • ahakoa he tuhinga whaimana te tuhinga, he āwhina anake rānei.

Kaua ngā kaiuru e tuhi oro tūmataiti mēnā kāore i te tukuna he tohutohu kē e te taraipiunara.

Mena ka whakaaetia tetahi rekoata, me tohutohu e te taraipiunara:

  • mā wai e tuhi;
  • ngā whakaritenga rokiroki me te urunga atu; me
  • ngā whakaritenga mō te muna me te pupuri.

9. Te haumarutanga ipurangi me te muna

Me mahi ngā rōpū me ngā kaiuru i ngā mahi tika hei tiaki i ngā rauemi tautohenga muna. Ka taea e te taraipiunara te whakarite i tētahi kawa haumarutanga tukutuku, tae atu ki:

  • ngā mana whakahaere urunga (kupuhipa, rūma tatari, hui kua raka);
  • te manatoko maha-tauwehe mēnā e wātea ana;
  • te whakawhiti me te rokiroki kōnae haumaru;
  • ngā herenga mō te tiritiri mata me ngā whakaaetanga kaiuru; me
  • he tukanga pūrongo mō ngā aituā.

Mena ka mōhio tetahi rōpū ki tētahi aituā haumarutanga e whakapaetia ana e pā ana ki te whakatau tautohe, me whakamōhio wawe atu ki te taraipiunara me te rōpū kē atu.

10. Tikanga whakarongo

Hei tautoko i ngā mahi whakahaere kia tika, me:

  • uru mai i te wā tika, me te whakaatu mārama i a rātou anō mā te ingoa me te tūranga;
  • me whakangū ngā hopuoro ina kore e kōrero;
  • karohia ngā whakararuraru, ā, kia mārama te kōrero, kia taurite hoki te tere;
  • karohia te whakamahi i ngā mahi kōrerorero hei tautoko i te iwi mēnā kāore i whakahaua e te taraipiunara; ā,
  • te whakaara ake i ngā take hangarau i te wā tonu mā te whakamahi i te tukanga i whakahaua e te taraipiunara.

Me whakarite ngā kaiuru kia kore e rangona ō rātou reo ina kōrero takitahi ana, tae atu ki te whakamahi i ngā rūma wehe.

I whakaputaina e Te Pokapū ADR

Ka whai mana mai i te 14 o Paenga-whāwhā, 2026

Whakapā mai

Whakakīia te puka hei whakapā atu ki tā mātou tīma kia kite ai me pēhea mātou e āwhina ai, e whakapā mai rānei ki a mātou mō tētahi o ēnei e whai ake nei:

Waea: +64 9 486 7143

Waea Koreutu: 0508 WHARE

Waea Koreutu: 0508 284 534

Ngā Hāora Tari: Mane ki te Paraire 8:30 i te ata ki te 5:00 i te ahiahi (haunga ngā hararei tūmatanui)

Whakapā mai

Ētahi atu rauemi ka pai pea ki a koe

Mena i kitea e koe he whai hua tēnei tuhinga, ā, kei te hiahia koe ki te ako atu, he nui ngā rauemi kē atu kei runga i tā mātou paetukutuku. He whānuitanga ā mātou tuhinga me ngā aratohu mō ngā kaupapa maha, kua hangaia ia tuhinga hei whakarato i te māramatanga hohonu ake ki a koe mō te kaupapa. Ka akiaki mātou i a koe kia tūhuratia ēnei rauemi me te whakahōhonu ake i tō mōhiotanga.

Whakataunga

Ā, ki tō whakaaro kei te raru pea tō kirimana hanga?

I roto i te kēhi o Ahitereiria tata nei o Gemcan Constructions Pty Ltd v Westbourne Grammar School [2022] VSC 6, i whakaarohia e te Kōti Matua o Wikitōria he...
Whakataunga

Ngā Kirimana Hanga – Te Whakatinanatanga o ngā Nama e Tika Ana me ngā Wāhanga Whakatau Tautohe Āpiti e Whakahaua ana

He mea nui te whakataunga a te Kōti Matua i roto i te keehi Hellaby Resources Services Limited v Body Corporate 197281 [2021] NZHC 554 ki te hanganga...
Whakataunga

He aha ngā pānga utu o te wero i tētahi whakataunga a te whakatau tautohe mā roto i ngā kōti?

Nā tētahi whakataunga a te Kōti Matua o Hingaiapore i whakaatu tata nei i ngā utu mō te utunga me te wā ka whakaaetia, ā, kāore hoki e whakaaetia, whai muri i te...