Te whakakorenga me te whakakapinga o te RMA
I pānuitia e te Minita mō te Taiao, a David Parker, ngā mahere mō ngā Ture hou e toru hei whakakapi i te RMA. E whakaata ana ēnei Ture e toru i ngā tohutohu kei roto i te pūrongo a te Rōpū mō te tau 2020, ā, ka arohia ngā take penei:
He Ture Taiao me ngā Taiao Hanga (NBA)
Ko tēnei Ture te whakakapinga matua mō te RMA. Ko tōna kaupapa he aro ki te whakamahinga whenua me te ture taiao, me te arotahi ki te whakarei ake i te kounga o te taiao me te whakatutuki i ngā hua pai hei tautoko i te oranga o ngā whakatupuranga o nāianei me ngā whakatupuranga o muri mai .
He Ture Whakamahere Rautaki (SPA)
Ko te kaupapa o tēnei Ture he arotahi ki ngā whakataunga me ngā take haumi. E matapaetia ana ka whakauruhia ngā mahi i raro i te RMA me te Ture Kāwanatanga ā-Rohe 2002, te Ture Whakahaere Waka Whenua 2003, me te Ture Whakautu Huringa Āhuarangi 2002. E hiahiatia ana ngā rautaki ā-rohe mō te wā roa.
I kī a Minita Parker mā ngā rautaki nei ka taea e ngā mākete whenua me ngā mākete whanaketanga te whakapai ake i te tuku whare, te utu me te kōwhiringa, me te whakaiti me te urutau i te huringa āhuarangi .
Ture Whakarerekētanga Huringa Āhuarangi (CAA)
Ka arotahi tēnei Ture ki te aro atu ki ngā pānga o te huringa āhuarangi me ngā tūponotanga taiao, ā, e matapaetia ana ka aro atu ki ngā take uaua e pā ana ki te whakamahere, te putea, me te tautoko i tētahi rerenga mai i ngā wāhi ka pāngia nuitia e te huringa āhuarangi.
He aha te take i rerekē ai?
E whakaaetia whānuitia ana kāore te RMA e mahi ana pērā i tōna whakaaro. Heoi, tae noa mai ki tēnei wā, he iti noa ngā whakarerekētanga i mahia ki te Ture.
Ko tētahi o ngā kaha kei muri i te kaupapa whakahou o nāianei ko te arotake whānui o te pūnaha whakahaere rauemi i whakahaerehia e te Rōpū Arotake Whakahaere Rauemi motuhake, e arahina ana e te kaiwhakawā kua reti o te Kōti Pīra, a Hon Tony Randerson QC. Ko te pūrongo a te Rōpū, i tukuna i te 29 o Hūrae 2020, ko te taitara ko Ngā Aronga Hou mō te Whakahaere Rauemi i Aotearoa , he whānui te whānuitanga, ā, e taunaki ana kia whakahoutia te ture ka whai huarahi rerekē, me te whakauru tonu i ētahi o ngā mātāpono matua o te RMA.
E whā ngā take matua e āwangawangatia ana e te Manatū Taiao, e ai ki ngā mōhiohio whakahou [1] :
- Ngā pēhanga ki te taiao, me te whakamahinga kore pumau o te whenua, te wai, me ētahi atu rauemi taiao.
- Kei te raru ngā tāone nui ki te whai i te tipu o te taupori.
- Me whakaiti i ngā tukunga waro me te urutau ki ngā huringa āhuarangi.
- Te hiahia kia whai wāhi nui te Māori ki roto i te pūnaha, kia rite ki ngā mātāpono o Te Tiriti.
E mārama ana ko tētahi o ngā āwangawanga matua e tumanako ana te Kāwanatanga ki te aro atu mā roto i te kaupapa whakahou ko te utunga whare, te tuku, me te kōwhiringa.
Āhea ka whai mana te ture hou?
Kua oati te Kāwanatanga ki te whakamana i ngā Pire e toru i tēnei wā. E ai ki te whakaaro o nāianei, ko te wātaka tēnei:
- Mei 2021: Ka whakaae te Kāwanatanga ki te tauira whakamutunga o te Pire Taiao me te Taiao Hanga, ka tukuna ki te Whare, ā, mā rātou e tuku ki tētahi uiuinga motuhake a te komiti whiriwhiri.
- Pipiri ki Mahuru 2021: Ka whakaarohia e te uiuinga komiti whiriwhiri motuhake te tauira whakaaturanga. Koinei te wāhi ka puta te nuinga o ngā whakawhitiwhiti kōrero me te whai wāhi atu.
- Hakihea 2021: Ka tukuna ngā Pire e toru ki te Paremata. Ka whai i tētahi tukanga ture me te komiti whiriwhiri paerewa.
- Hakihea 2022: E whakamaheretia ana kia paahitia ngā ture e toru i mua i te mutunga o te tau 2022.
Kia tae rā anō ki taua wā, kei te akiaki te Kāwanatanga i ngā kaunihera kia haere tonu me ngā mahi o ia rā , me te arotahi ki te kohikohi taunakitanga/raraunga mō te whakatutukitanga o ā rātou mahere, me te whakatū i ngā tikanga whakatinanatanga ka taea te kawe ki roto i tētahi pūnaha ā muri ake nei.