Papamuri
He mea nui ngā hua hanga whare kounga teitei mō ngā whare haumaru ake, pakari ake hoki, ā, mā ēnei ka tautoko i te rāngai hanga whare me te hanga whare ki te whakatau pai mō te whakamahinga o ngā hua hanga whare. Mā ngā ture e whai ake nei ka taea te whakatakoto mārama i ngā mōhiohio hua hanga whare e hiahiatia ana, me te whakamārama i ngā kawenga o ngā kaihanga, ngā kaiwhakarato, me ngā kaihanga whare e pā ana ki ngā hua me ngā tikanga hanga whare.Te muri mai Kua tae mai ngā ture, ā, mai i te Mane, te 11 o Hakihea 2023 ka whai mana. Nō reira, ka pāngia ēnei ture e ngā hua hou (kaua e ngā hua kua whakamahia) e hangaia ana, e kawemaihia ana rānei ki te whenua i taua rā, i muri mai rānei. Ko te whāinga kia whai wāhi atu ngā kaihoko ki ngā mōhiohio e pā ana ki tētahi hua hanga i mua i te hokonga mai, ā, he rerekē paku ngā whakaritenga whakaaturanga mō ngā hua Akomanga 1 me te Akomanga 2.[3]
He aha ngā mea kei roto i ngā ture?
E whakaahua ana ngā Ture 4 ki te 7 i ngā hua e kapi ana i ngā ture, arā, ko ngā Akomanga 1 me te 2 engari kāore i te whakaurua ngā taputapu me ngā hononga hau me te hiko. [4] Kāore hoki ngā papa whakarewa i roto i te ture 7. Ka pā noa ngā whakaritenga mōhiohio ki ngā hua e tino hira ana ki te mahi a te whare.
Ko ngā mōhiohio me whakaatu e pā ana ki tētahi hua hanga whare, mā ia akomanga, kua whakatakotoria i roto i ngā ture 8 me te 9. Ko ngā mea kei roto i te Akomanga 1 me tutuki i ngā mōhiohio e hiahiatia ana i roto i te Āpitihanga 1, ā, ko ngā hua motuhake i roto i te Akomanga 2 me tutuki i ngā whakaaturanga matua i roto i te Āpitihanga 2.
Ko te wā me whakaatu ngā mōhiohio, me te tangata hoki e whakaatu ana i aua mōhiohio te take e whai ake nei. Me tūpato ngā kaihokohoko me ngā kaituku kia wātea ngā mōhiohio e hiahiatia ana (e whakaratohia ana e te kaihanga me te kaikawemai) mō ngā hua whare kua tohua e hokona ana, e tohatohahia ana rānei e rātou. Ko ngā whakaritenga mō te wā whakaatu kua whakatakotoria i roto i ngā ture 10 me te 11. Mō te Akomanga 1, ko te wā i mua atu i te tukunga o te hua hei tuku mā te kaihokohoko rarahi, te kaihokohoko iti, tētahi atu kaituku rānei o te hua. Mō te Akomanga 2, ko te wā whakaatu i mua i te tono a te kiritaki i te hua.
Ko ngā ture whakamutunga e rua ko te 12 me te 13. E pā ana ēnei ki te tikanga whakaatu me ngā whakaritenga hei arotake, hei whakahou me te pupuri i ngā mōhiohio hua whare e hiahiatia ana. E pā ana ēnei whakaritenga ki ngā tāngata whai kawenga , arā, he kupu kua whakamāramahia i raro nei. Me whakarite e ia tāngata whai kawenga kia whakaputaina, kia puritia hoki ngā mōhiohio hua whare e hiahiatia ana ki runga i tētahi pae Ipurangi, ā, kia wātea hoki mō te kore utu, me te kore he whakaritenga o mua (hei tauira, me waihanga he pūkete, me whakauru he kupuhipa, me takiuru, me whakarato rānei i tētahi wāhitau īmēra). Me noho te wāhitau ipurangi ki runga i te hua, ā, me whakaatu e te pae te whakaaturanga matua kua whakaritea.
Me tuku ngā huringa ki ngā mōhiohio hua o te whare ki te paetukutuku, me ngā huringa ki te wāhitau paetukutuku tuturu.
Ko ngā herenga i raro i ngā ture ka whakatakotoria ki runga i tētahi tangata whai kawenga e whakamāramatia ana i roto i te ture 3 penei:
e pā ana ki tētahi hua hanga kua tohua, ko tōna tikanga—
- te tangata e noho ana, e whakaurua ana rānei, i Aotearoa, ko ia te kaihanga, te kaikawemai rānei o te hua hanga; ā,
- ia o ngā tāngata e noho ana, e whakaurua ana rānei, i Aotearoa e hoko ana i te hua whare mā te hokomaha, mā te hokohoko rānei, e tohatoha ana rānei i te hua whare i tētahi atu huarahi
Ko te whāinga o te huinga ture poto nei kia whai pānga pai ki te umanga hanga whare.
He aha i hangaia ai ngā ture?
He mea nui te rāngai hanga whare me te hanga whare e whai hua ana ki te ōhanga o Aotearoa, ā, he mea nui hoki mō te whakarato i ngā whare haumaru, hauora, me te pakari mō te katoa. [5]
E toru ngā kaupapa i whakawhanakehia ai ngā ture hou. Tuatahi, hei āwhina i ngā kaihoahoa, i ngā kaihanga me ngā kaipupuri whare ki te whiriwhiri i ngā hua tino tika mō ā rātou kaupapa (mai i ngā momo huarahi kē atu) me te tāuta tika i aua hua. Tuarua, hei whakatairanga i ngā tikanga whakaae whare whai hua ake, ā, hei whakamutunga, kia iti ake te mahi anō i ngā mahi whare me te iti ake o ngā kereme hapa. [6]
Kei roto i te Ture Hanga Whare 2004 ētahi taputapu ture hei whakatika i ngā korenga e tutuki i ngā whakaritenga. Ka taea e te MBIE te whiriwhiri ki te: [7]
- te tuku pānui hei mahi i ngā mahi whakatika, e hiahia ana kia mahi te tangata i ngā mahi hei whakatika i te korenga o te tutuki i ngā whakaritenga, kia whakarite rānei kia kaua e haere tonu, kia tuaruatia rānei te korenga o te tutuki i ngā whakaritenga;
- te tuku i tētahi pānui takahi ture; rānei
- whakahaere i tētahi whakawakanga.
He hara te whakarere i ngā mōhiohio ture, te tuku rānei i tētahi kereme teka, kāore rānei i te whai taunakitanga.
Whakamutunga
Kei te haere tonu ngā whakahoutanga pūnaha hanga a MBIE mai i te tau 2019 pea. [8]
Ko te whakamanatanga o ngā ture he tohu i ngā anga whakamua ki te whakatutuki i te whāinga ture o te Ture Whakatikatika Whare (Ngā Hua me ngā Tikanga Hanga, Ngā Wāhanga Modular, me Ētahi Atu Take) 2021 (tae atu ki ngā wāhanga 4(2)(b) me 4(2)(f) kua whakatikatikaina o te Ture Hanga 2004):
(2) Hei whakatutuki i te kaupapa o tēnei Ture, me whai whakaaro te tangata e pā ana tēnei wāhanga ki ngā mātāpono e whai ake nei e pā ana ki te whakahaere i ngā mahi, i ngā kawenga rānei kua whakatakotoria, i te whakamahi rānei i ngā mana kua tukuna ki taua tangata e tēnei Ture:
…
(b) te hiahia kia āta āraihia, kia whakaitihia rānei tetahi pānga kino ki te hauora tangata e puta mai ana i te whakamahinga o ētahi hua hanga, tikanga hanga, hoahoa hanga rānei, mai i ngā mahi hanga rānei:
…
(f) te hiranga o ngā paerewa o ngā hua hanga, ngā tikanga hanga, me ngā hoahoa hanga hei whakatutuki i ngā whakaritenga o te ture hanga:
Ngā Tohutoro
[1] Te Manatū Pakihi, Auahatanga me te Mahi. (2023, Hakihea 13). Tuhinga: Ngā whakaritenga mōhiohio hua hanga .
[2] Ngā Whakawhitiwhiti Kōrero a te Paremata o Aotearoa. (2020, Mei 27). 746 NZPD 18180 .
[3] Ko ngā hua Akomanga 1 ka hangaia i roto i ngā puranga, ka hangaia rānei i roto i ngā puranga (hei tauira, te papa huarere, te papa paraikete, te whakamarumaru, te rakau kua whakarōpūtia kia rite ki te hanganga), ā, ko te Akomanga 2 he hua motuhake tae atu ki ngā ranunga raima kua whakaritea, ngā tatau motuhake, me ngā hononga rakau.
[4] Te Ture Hauhanga 1992 me te Ture Hiko 1992. (Kāore i whakaurua i te wā whakawhitiwhiti kōrero).
[5] Te Manatū Pakihi, Auahatanga me te Mahi. (2022, Hurae 25). Ngā Ture i raro i te Ture Whakatikatika Hanga (Ngā Hua me ngā Tikanga Hanga, Ngā Wāhanga Modular, me Ētahi Atu Take) 2021 .
[6] Carter Holt Harvey Limited v Minita o te Mātauranga [2016] NZSC 95; [2017] 1 NZLR 78; me Cridge v Studorp Ltd [2021] NZHC 2077; [2022] 2 NZLR 309.
[7] Te Manatū Pakihi, Auahatanga me te Mahi. (2023, Hakihea 13). Te Whakatutukitanga me te Whakatinanatanga: Te Hanga i ngā Whakaritenga Mōhiohio Hua .
[8] Te Manatū Pakihi, Auahatanga me te Mahi. (2023, Hakihea 13). Tuhinga: Huinga kōrero mō ngā whakaritenga mōhiohio hua .