Rārangi o ngā ihirangi

Ngā Ture Whakatau

He āhuatanga nui o te ao arumoni me te ao ture te whakataunga o ngā tautohe mā te takawaenga.

Ko te takawaenga he tukanga whiriwhiringa whakaae, muna, ā, kāore i te whaimana, e whakamahia ai e ngā rōpū ki tētahi tautohe ngā ratonga a tētahi takawaenga pūkenga, motuhake hoki hei āwhina i a rātou ki te tautuhi i ngā take e tautohetia ana, ki te whakawhanake me te tūhura i ngā kōwhiringa whakataunga, ki te aromatawai i ngā pānga o ngā kōwhiringa whakataunga, me te whiriwhiri i tētahi whakataunga e whakaaetia ana e te katoa mō taua tautohe e tutuki ai ō rātou hiahia me ō rātou matea.

Ko ngā whāinga matua o te takawaenga he āwhina i ngā rōpū ki te whiriwhiri me te whakatau i te tautohe i roto i te wā poto, i te utu whai hua, i te wāhi huna hoki, kaua e tukua kia whakatakotoria he whakatau ki a rātou e te kaiwhakawā, e te kaiwhakawa rānei.

Mā te takawaenga ka taea e ngā rōpū te whiriwhiri mō ngā otinga ngāwari, auaha hoki, kāore e hiahiatia kia tutuki i ngā mana ture tino pakari, i ngā paerewa hapori whānui rānei.

Hei whakatutuki i aua whāinga, kua whakawhanakehia e te Whare Whakawa mō ngā Taupatupatu Hanga Whare ( BDT ) ngā Ture Whakatau Take ( Ngā Ture ) hei whakatairanga me te whakatenatena i te whakataunga kua whiriwhiria me te whakataunga wawe me te whai hua o ngā tautohe mā te whakatau take. Kua whakawhanakehia hoki e BDT he Tikanga Whakatau Take ( Ngā Tikanga ) hei whakarato aratohu ki ngā tika me ngā kawenga o ngā kaiuru katoa i roto i te tukanga whakatau take i raro i ēnei Ture.

Kei roto i ngā Ture me te Kawa he anga me ngā whakaritenga taipitopito hei whakarite i te whakataunga whai hua me te utu-pai o ngā tautohe mā te takawaenga. Kua whakatakotoria ngā Ture i roto i tētahi huarahi kua hangaia hei whakahaere i te ngāwari o te whakamahi, ā, ka taea te whakaae mā te whakaaetanga tuhituhi i ngā wā katoa i mua atu, i muri rānei i te putanga mai o tētahi tautohe.

Ko te whāinga o ngā Ture he hoatu ki ngā rōpū te whānuitanga o ngā kōwhiringa me te kaha ki te whakamahi i ngā tikanga takawaenga e whakahaeretia katoatia ana, he tika, he tere, he whai hua hoki te utu, ā, e whakarato ana i te hanganga me te tino māramatanga ki te tukanga takawaenga.

WĀHANGA I: NGĀ TURE WHAKAMĀRAMA

1.0 Kupu Whakataki

1.1 Koinei ngā Ture Whakatautau a te Taraipiunara Tautohe Whare ( BDT ) ā, ka taea te kī ko ngā Ture Whakatautau BDT ( Ngā Ture ).

1.2 Mēnā kua tukuna he tautohe ki te BDT mō te Whakataunga (ngā kupu rānei e rite ana te tikanga), ka whakahaerehia te Whakataunga i runga anō i ēnei Ture (e whakarerekētia ana i ia wā, i ia wā), engari me whakarerekētia e ngā Rōpū mā te tuhituhi.

1.3 Ki te kore ngā Rōpū e whakaae ā-tuhi ka whakahaerehia te Whakataunga i runga anō i tētahi putanga motuhake o ēnei Ture, ka pā te putanga o ēnei Ture e whai mana ana i te rā e tukuna ai te Tono Whakataunga. Mēnā kua whakaae ngā Rōpū ki te whakamahi i tētahi putanga motuhake o ēnei Ture, ka kiia kua whakaae ā-tuhi ngā Rōpū ka pā te Rārangi Utu me ngā Whakapaunga a te BDT mō te Whakataunga e whai mana ana i te rā e tukuna ai te Tono Whakataunga.

1.4 Ka pā anō hoki te putanga o te Tikanga Whakataunga BDT ( Kawa ) e whai mana ana i te rā e tukuna ai te Tono Whakataunga.

1.5 Kei a BDT te mana pupuri o ēnei Ture me te Kawa, ā, ka taea anake te whakamahi e ngā Rōpū, e ngā Rōpū rānei e whai ana ki te Whakataunga e whakahaerehia ana e BDT.

1.6 Ko ngā mahi a BDT i raro i ēnei Ture ka mahia e te Kai-rehita. Me tuku ngā whakawhitiwhitinga katoa ki a BDT ki te Kai-rehita, ā, me tārua ngā whakawhitiwhitinga katoa ki te Kai-takawaenga ki te Kai-rehita.

2.0 Ngā Whakamāramatanga

2.1 Ki te kore e hiahiatia tētahi atu mea e te horopaki, i roto i ēnei Ture:

Ko te KAITONO ko te Rōpū e rapu ana i te huarahi ki te Whakataunga i raro i ēnei Ture, ā, kei roto ko tētahi, neke atu rānei o ngā Kaitono.

Ko te tono mō te takawaenga he tono, i roto i te puka e whakaputaina ana i ia wā ki te Paetukutuku, kia whakatūria e BDT he Takawaenga me te whakahaere i te Takawaenga i raro i ēnei Ture.

Ko te tikanga o te BUILDING DISPUTES TRIBUNAL (BDT) ko Building Disputes Tribunal Limited, he kamupene kua whakatūria i raro i te Companies Act 1993 (nama kamupene 2301888).

Ko te tikanga o NGĀ UTU WHAKAKORE he utu e utua ana i runga anō i te wāhanga 5 o te Tāpiritanga 1 o ēnei Ture.

Ko te RĀ TĪMATA ko te rā e whakamōhiotia ai e BDT te whakatūnga o te Kaitakawaenga ki ngā Rōpū mā te tuku Pānui Whakatūnga i raro i ēnei Ture.

Ko te tikanga o te RĀ , ki te kore e tohua, he rā o te wiki ehara i te:

(a) he Rāhoroi, he Rātapu rānei;

(b) he rā i roto i te wā e tīmata ana i te 24 o Hakihea o tētahi tau, ā, ka mutu i te mutunga o te 5 o Hānuere o te tau e whai ake nei; ā,

(c) he rā hararei mana, he rā kore mahi rānei i te mana whakahaere o BDT, te Kaiwawao,
tētahi Rōpū rānei.

Ko NGĀ WHAKAPAUNGA ko ngā whakapaunga tuturu mō te Whakataunga, tae atu ki, engari kāore i te herea ki: te haere, te wāhi noho, ngā kai, ngā tekesi, ngā kaikawe, ngā utu maero waka whaiaro, ngā ratonga whakawhitiwhiti kōrero, ngā ratonga hēkeretari me ngā ratonga whakahaere, te utu rūma hui, ngā kaiwhakamāori, ngā kaiwhakamāori, me ētahi atu utu whaitake e pā ana ki te whakahaere i te Whakataunga.

Ko te tikanga o te UTU ko ngā utu a BDT e ai ki te Tāpiritanga 1 o ēnei Ture.

Ko te TAKAWATE he tikanga mō te Takawaenga e whakahaerehia ana i raro i ēnei Ture.

Ko te KAITAKAWAI he Kaitakawaenga kua whakatūria i raro i ēnei Ture.

Ko te tikanga o te WHAKATAUNGA WHAKATAUNGA he whakaaetanga tuhituhi nā ngā Rōpū ki te tuku ki te Whakataunganga i raro i ēnei Ture, ngā tautohe katoa, ētahi tautohe rānei kua ara ake, ngā tautohe rānei ka ara ake i waenganui i a rātou e pā ana ki tētahi whanaungatanga ture kua tautuhia, ahakoa he kirimana, he kore rānei.

Ko te PĀNUI WHAKATAU he pānui tuhituhi i tukuna e te Kai-rehita e whakaū ana i te whakatūnga o te Kaitakawaenga e BDT.

Ko te PĀNUI WHAKATAETAE he pānui tuhituhi e hiahiatia ana kia tukuna e te Kaitono hei tīmata i te Whakataetae i raro i ēnei Ture, ki te kore ngā Rōpū e haina i te Whakaaetanga Whakataetae i te puka kei te Tāpiritanga 2 o ēnei Ture.

Ko te tikanga o te RŌPŪ he Rōpū ki tētahi Whakaaetanga Whakataunga, i ngā wā katoa kāore e uru ana ngā Rōpū katoa ki te Whakaaetanga Whakataunga, ko te tikanga he Rōpū ki te Whakataunga.

Ko te UTU TUATAHI ko te utu e utua ana i runga anō i te wāhanga 1 o te Tāpiritanga 1 o ēnei Ture.

Ko te tikanga o te REHISTRAR he Rehistrar o BDT, ā, kei roto hoki ko tētahi tangata kua tohua hei mahi Rehistrar i ia wā, i ia wā.

Ko te tikanga o te MĀNGAI ko tētahi tangata e tohu ana, e āwhina ana rānei i tētahi Rōpū ki te Whakataunga, ahakoa he tika ā-ture, he kore rānei.

Ko te WHAKATAUNGA WHAKATAUNGA he whakaaetanga tuhituhi a ngā Rōpū e tuhi ana i ngā take e tautohetia ana, ā, i tae atu ai te whakaaetanga i te wā o te Whakataunga, me ngā tikanga o taua whakaaetanga.

Ko te TANGATA TAUTOKO he tangata e whakarato ana i te whakamarie me te tautoko kare ā-roto mō tētahi Rōpū i te Whakataunga.

Ko te PAETUKUTUKU te paetukutuku mō BDT e kitea ana i buildingdisputestribunal.co.nz.

2.2 Ki te kore e hiahiatia tētahi atu mea e te horopaki, i roto i ēnei Ture:

(a) ko ngā kupu takitahi kei roto ko te maha, ā, ko te rerekētanga;

(b) ko ngā kupu e whakaatu ana i te ira tangata e uru ana ki ngā ira tangata katoa;

(c) ko te tohutoro ki "mātou", "tō mātou", "tātou", "tēnā rānei" ko te tikanga ko te BDT; ā,

(d) ko ngā kupu i whakamahia i roto i te Whakaaetanga Whakataunga he rite tonu te tikanga ki ērā i whakahuatia i roto i ēnei Ture.

3.0 Te Tīmatanga o te Takawaenga

3.1 Mēnā kua whakaae ngā Rōpū ki te tuku i tā rātou tautohe ki te Whakataunga i mua i te putanga mai o te tautohe, me tuku e te Kaitono he Pānui Whakataunga ki ia Rōpū kē atu, tae atu ki:

(a) he tono kia tukuna te tautohe ki te Hui Whakatau;

(b) ngā ingoa katoa me ngā taipitopito whakapā katoa o ngā Rōpū me ō rātou Māngai, tae atu ki ngā taipitopito mō ngā whakawhitiwhitinga hiko mēnā e wātea ana;

(c) te tautuhi i te Whakaaetanga Whakataunga e karangatia ana;

(d) te tautuhi i te taputapu ture, i te whanaungatanga rānei e puta mai ana, e pā ana rānei ki te tautohe;

(e) he whakamārama poto mō te āhua o te tautohe;

(f) te putanga e rapua ana; me

(g) te tono a te Kaitono mō tētahi Kaitakawaenga (mēnā he mea kei a ia).

3.2 Kāore he Pānui Whakataunga e whai mana mō te korenga e tutuki i ngā whakaritenga o te Ture 3.1. Ka taea e te Kaitono te whakatika i te korenga e tutuki i ngā whakaritenga o te Ture 3.1 i roto i ngā Rā e rima o te whiwhinga o te pānui mō te hapa.

3.3 Mena kāore ngā Rōpū i whakaae ki te tuku i ngā tautohe ki te Whakataunga i mua i te putanga mai o tētahi tautohe, ka taea e aua Rōpū te tuku i taua tautohe ki te Whakataunga mā te haina i te Whakaaetanga Whakataunga i te puka kei te Tāpiritanga 2 o ēnei Ture. I roto i ēnei take, kāore e hiahiatia kia tukuna he Pānui Whakataunga ki ia Rōpū kē atu i mua i te whakaoti i te Tono Whakataunga.

3.4 Ka āhei te Kaitono, i muri i te paunga o ngā Rā tekau mai i te rā i tukuna ai te Pānui Whakataunga ki ia Rōpū kē atu, i mua atu rānei mēnā kua whakaae ngā Rōpū ki tētahi kaitono, kua hainatia rānei e ngā Rōpū te Whakaaetanga Whakataunga i roto i te puka kei te Tāpiritanga 2 o ēnei Ture, ki te tono ki a BDT kia whakatūria he Kaitautoko mā te whakaoti i te Tono Whakataunga. Me whakauru ki roto i te Tono Whakataunga:

(a) te Whakaaetanga Whakataunga;

(b) te Pānui mō te Whakataunga (mēnā e tika ana); me

(c) tetahi tuhinga e whakaatu ana i te whakaaetanga a ngā Rōpū mō te Kaitakawaenga, mēnā rānei kāore anō kia tae ki tētahi whakaaetanga:

(i) tetahi tono mō te Kaitakawaenga, ā, mēnā kei te wātea, tetahi whakautu ki taua tono; ā,

(ii) tētahi tuhinga e whakaatu ana i te whakaaetanga a ngā Rōpū mō te tohungatanga pai o te Kaitakawaenga, i te wā kāore anō kia tae ki tētahi whakaaetanga, tētahi tono mō te tohungatanga pai o te Kaitakawaenga, ā, mēnā kei te wātea, tētahi whakautu ki taua tono.

3.5 Me utu e ngā Rōpū ki te BDT te Utu Tuatahi e ai ki te wāhanga 1 o te Tāpiritanga 1 o ēnei Ture i mua atu rānei, i muri tonu mai rānei i te tukunga o te Tono mō te Whakataunga.

3.6 Kāore he mahi whakahaere, he mahi tukanga rānei e mahia e BDT e pā ana ki te whakatūnga o te Kaitakawaenga kia utua rā anō te Utu Tuatahi.

3.7 Ka taea e tētahi Rōpū te utu i te Utu Tuatahi katoa hei whakarite i te whakatūnga tonu o te Kaitakawaenga.

WĀHANGA II: TE WHAKATAUNGA I TE KAITAKAWAI

4.0 Te whiriwhiri me te whakatū i te Kaitakawaenga

4.1 Ki te kore ngā Rōpū e whakaae ki tētahi atu mea, ka whakatūria he Kaitakawaenga kotahi e BDT ina whiwhi i tētahi Tono mō te Takawaenga kua oti te whakaoti me te Utu Tuatahi.

4.2 Kāore e whakaaetia e tetahi Rōpū, e tetahi atu rānei, tētahi Kaitakawaenga i raro i te Whakaaetanga Takawaenga. Ko BDT anake te tangata whai mana ki te whakatū Kaitakawaenga.

4.3 Mena kua whakaae ngā Rōpū kia whakatūria tētahi tangata hei Kaitakawaenga, ka kiia taua whakaaetanga he whakaaetanga ki te whakaingoa i tētahi Kaitakawaenga mō ngā kaupapa katoa. Ka taea anake te whakatū i tētahi kaitono pērā e BDT hei Kaitakawaenga i runga i tana whakatutukitanga i mua i ngā Ture 4.9-4.10. Ka taea e BDT te whakakore i te whakatū i tētahi kaitono mena ka whakatauhia e ia, i runga i tana whakaaro anake, kāore ia i te tika, i te motuhake, i te kore whakaaro tika rānei.

4.4 Mēnā ka pā mai tētahi o ēnei:

(a) te whakakorenga a te BDT ki te whakatū i te kaitono a ngā Rōpū i raro i te Ture 4.3; rānei

(b) te whakakāhoretanga o te kaitono a ngā Rōpū ki te whakatūnga hei Takawaenga,

I muri i te paunga o ngā Rā e rima mai i te rā i whakamōhio ai a BDT ki ngā Rōpū kāore tā rātou kaitono i te tika, i te wātea rānei ki te whakaae ki te whakatūnga hei Takawaenga, ka āhei tētahi Rōpū ki te tono ā-tuhi kia whakatūria e BDT te Takawaenga.

4.5 Ka tono pea a BDT kia whakaratohia e ia Rōpū ngā mōhiohio e whakaarohia ana e ia he mea tika hei whakatutuki i tana mahi whiriwhiri me te whakatū i raro i ēnei Ture. Ka whai whakaaro a BDT ki aua mōhiohio engari kāore e herea e ia i roto i te whakatūnga i taua mea e kitea ana e ia he mea tika.

4.6 Ka whakaarohia e te BDT:

(a) tetahi whakaaetanga tuhituhi, tetahi whakaingoatanga tahi rānei a ngā Rōpū;

(b) tētahi tikanga, tētahi paearu rānei mō te whiriwhiri i te Kaitakawaenga i whakaaetia ā-tuhi e ngā Rōpū;

(c) ngā āhuatanga katoa e tika ana, tae atu ki te āhua o te whanaungatanga ture i puta mai ai te tautohe, i pā rānei ki a ia;

(d) te āhua me ngā āhuatanga o te tautohe;

(e) te nui moni, te uara rānei o te tautohe;

(f) te tokomaha, te wāhi noho, me ngā reo o ngā Rōpū;

(g) mēnā ka wātea te Kaitakawaenga ki te whakatau wawe i te take, e ai ki ngā herenga a te Kaitakawaenga i raro i ēnei Ture; ā,

(h) ētahi atu āhuatanga e whakaarohia ana e ia he mea nui mō ngā āhuatanga.

4.7 Ka whakapau kaha a BDT ki te whakarite i tētahi wā i raro i ēnei Ture i roto i ngā Rā e rima i muri i te whiwhinga o tētahi Tono mō te Whakataunga me te Utu Tuatahi.

4.8 Ko ngā whakataunga katoa a BDT ki te whakatū i tētahi Kaitakawaenga i raro i ēnei Ture he whakataunga whakamutunga, ā, he herenga ki ngā Rōpū. Kāore e taea te piira ki a BDT. Kāore a BDT e hiahiatia kia whakapuaki, kia whakapuaki rānei i ngā take mō tāna whakataunga.

4.9 Me whakarato e te Kai-Rehita te tangata kāore i te rārangi o ngā Kaitakawaenga kua whakaaetia e te BDT, ā, kua whakapā atu ki a ia mō tōna whakatūnga hei Kaitakawaenga i raro i ēnei Ture:

(a) he rārangi mahi tuhituhi mō ōna tūranga ngaio o mua me o nāianei me ōna wheako hei Kaitakawaenga;

(b) he rārangi utu mōna; ā,

(c) ētahi atu mōhiohio e whakaarohia ana e te Kai-rehita he mea tika.

4.10 Me whakarato e te tangata e whakapā atu ana ki a ia mō tōna whakatūnga hei Kaiwawao i raro i ēnei Ture he whakapuakitanga tuhituhi ki te Kai-rehita e whakaatu ana, ki te mea pai rawa atu e mōhiotia ana e ia:

(a) mēnā he āhuatanga, o mua, o nāianei rānei, e ara ake ai he ruarua tika mō tōna kore whakaaro motuhake, tōna tū motuhake rānei i ngā kanohi o tētahi o ngā Rōpū; ā

(b) mēnā kei te rite, kei te hiahia, ā, kei te kaha te kaitono ki te whakapau i te wā, te uaua, me te kaha ki te whakarite kia tere te whakahaere o te Whakataunga i runga anō i ēnei Ture.

4.11 Ki te kore ngā Rōpū e whakaae ki tētahi atu mea i roto i te tuhituhi i muri i te whakaaturanga katoa me te tika a te kaitono, me noho motuhake, me noho motuhake hoki te Kaitakawaenga e whakahaere ana i te Whakataunga i raro i ēnei Ture i ngā Rōpū. Kāore e whakaaetia kia mahi tetahi Kaitakawaenga hei kaiwhakahau, hei Māngai, hei kaitohutohu rānei i tētahi Rōpū. Mai i te wā i whakatūria ai ia, ka mau tonu te kawenga a te Kaitakawaenga ki te whakaatu tonu ki ngā Rōpū me te BDT i ngā āhuatanga katoa e puta ake ana i te heke mai, e ara ake ai ngā feaa tika mō te kore whakaaro motuhake, te motuhake rānei o taua Kaitakawaenga i roto i ngā kanohi o tētahi o ngā Rōpū. Ka haere tonu tēnei kawenga tae noa ki te otinga o te Whakataunga.

4.12 Ko ngā whakatūnga katoa a BDT i raro i ēnei Ture ka whakaūtia e tētahi Pānui Whakatūnga i tukuna e te Kai-Rehita.

5.0 Te Whakakapinga o te Kaitakawaenga

5.1 Ka taea e BDT te whakakore i te whakatūnga o tētahi Kaitakawaenga me te whakatū i tētahi Kaitakawaenga whakakapinga i runga i tana ake whakaaro, i runga rānei i tētahi wero tuhituhi a tētahi Rōpū mēnā:

(a) ka tukuna e te Kaitakawaenga he pānui tuhituhi ki a BDT me ia Rōpū mō tōna hiahia ki te rihaina hei Kaitakawaenga; rānei

(b) ka whakaae ngā Rōpū ki te whakakorenga o te mana whakahaere a te Kaitakawaenga;

(c) kei reira ngā āhuatanga e puta ai ngā feaa tika mō te kore whakaaro motuhake, te tū motuhake rānei o te Kaitakawaenga;

(d) ka kore e taea, ka kore rānei e pai te Kaitakawaenga i roto i te ture, i runga rānei i te ngoikore, ki te mahi i ngā mahi o taua tūranga, ki te kore rānei e tutuki i ana mahi i raro i ēnei Ture.

5.2 Ka āhei noa te Rōpū ki te wero i tētahi Kaitakawaenga i whakatūria e taua Rōpū mō ngā take ka mōhiotia e ia i muri i te whakatūnga.

5.3 Me whakamōhio te Rōpū e tono ana kia whakakapia te Kaitakawaenga ki te Kaitakawaenga, ki ia Rōpū kē atu, me te BDT i roto i ngā Rā e rima i muri i te mōhio ki ngā āhuatanga e puta ai te wero (Pānui Wero). Me whakamārama te Pānui Wero i ngā take i ahu mai ai te tono kia whakakapia te Kaitakawaenga.

5.4 Ka āhei ia Rōpū kē atu me te Kaitakawaenga te whakautu ki te wero. Mēnā e hiahia ana rātou ki te whakamahi i taua mana, me whakapā atu rātou i tā rātou whakautu ki a BDT, ki ia Rōpū kē atu, me te Kaitakawaenga i roto i ngā Rā e rima o te whiwhinga o te Pānui Wero.

5.5 Mena ka whakaae ia Rōpū ki te tono, ka hoki whakamuri rānei te Kaitakawaenga, ka whakapau kaha a BDT ki te whakatū i tētahi Kaitakawaenga whakakapi i roto i ngā rā tekau o te whiwhinga o te Pānui Wero. Ahakoa pēhea, ko te whakakapinga o te Kaitakawaenga e BDT ehara i te tohu i te whakaae ki te mana o tētahi take i kōrerotia i roto i te Pānui Wero.

5.6 Mena kāore ia Rōpū kē atu e whakaae ki te tono, ā, kāore te Kaitakawaenga e whakahēngia ana e hoki whakamuri, ka whakatauhia e BDT te whakatau mēnā ka whakatūria he Kaitakawaenga whakakapinga i muri i te whai wāhi o te Kaitakawaenga me ia Rōpū ki te whakautu i te wero.

5.7 Ka whakapau kaha a BDT ki te whakatau i te tono whakakapinga o te Kaitakawaenga i roto i ngā rā 15 i muri i te whiwhinga o te Pānui Wero. He whakataunga whakahaere tēnei, ā, he whakataunga whakamutunga, he whakataunga here hoki ki ngā Rōpū me te Kaitakawaenga. Kāore e taea te piira ki a BDT. Kāore a BDT e hiahiatia kia whakapuaki, kia whakapuaki rānei i ngā take mō tāna whakataunga.

WĀHANGA III: TE TUKANGA WHAKATAETAE

6.0 Te Whakataunga

6.1 Ka taea e te Kaitakawaenga te whakahaere i te Takawaenga i runga i te huarahi e whakaarohia ana e te Kaitakawaenga he tika, me te whai whakaaro ki te āhua me ngā āhuatanga o ngā take e tautohetia ana, ā, ka taea hoki e ia te whakarite hui me ngā wā Takawaenga i ētahi wā kia rite ki ngā Rōpū.

6.2 Ka taea e te Kaitakawaenga te whakahaere i te Takawaenga, i te katoa, i te wāhanga rānei, mā te kanohi ki te kanohi, mā te waea, mā te hui ataata rānei, mā tētahi atu huarahi whakawhitiwhiti kōrero hiko rānei e whakaarohia ana e te Kaitakawaenga he tika mō ngā āhuatanga.

6.3 Me mahi tahi ngā Rōpū me te Kaitakawaenga me ngā Rōpū katoa o te tautohe i runga i te ngākau pono ki te whakatau i ngā take rerekē. Me whai ngā Rōpū i ngā tohutohu whaitake a te Kaitakawaenga ki te haere ki ngā hui Takawaenga me te whakarato kōrero.

6.4 Ka taea e te Kaitakawaenga te whakahaere i ngā hui tahi me ngā hui motuhake me tētahi, me ngā Rōpū katoa rānei i ngā wā katoa o te Takawaenga.

6.5 Kāore te Kaitakawaenga e tuku tohutohu ture.

6.6 Ka āhei te Kaitakawaenga, i runga i tana ake whakaaro, ki te whakarato i tētahi tātaritanga, i tētahi aromatawai rānei mō ngā meka, ngā taunakitanga, me ngā painga ture o ngā take e tautohetia ana i roto i te Whakataunga hei whakatairanga i ngā kōrero mō te whakataunga. I te whakarato i tētahi tātaritanga, aromatawai rānei pēnei:

(a) ka mahi te Kaitakawaenga hei tohunga motuhake, hei kaitohutohu hoki ki ngā Rōpū; ā,

(b) kāore he mana o tētahi aromatawai ki ngā Rōpū, ā, ko ngā whakataunga katoa a ngā Rōpū hei whakatau i te tautohe, ahakoa katoa, wāhanga rānei, me whakawhirinaki katoa ki ō rātou ake pūkenga me ō rātou ake whakatau, me te whai tohutohu ture motuhake me te mahi i ā rātou ake uiuinga, kaua e whakawhirinaki ki ngā māramatanga, ngā kōrero, ngā whakaaro, ngā whakaaturanga rānei a te Kaitakawaenga.

6.7 Kāore e whakaaetia e ngā Rōpū i mua atu, i te wā, i muri rānei i te Whakataunga, te karanga i te Kaitautoko ki te whakaatu taunakitanga i roto i tētahi tukanga ture, whakahaere rānei e pā ana ki te tautohe, te āhua me te whānuitanga o tētahi whakaaetanga i tae mai hei hua o te Whakataunga.

6.8 Kāore e whakaaetia e ngā Rōpū te tono mō ngā tuhinga, ngā tuhipoka, ngā hua mahi rānei a te Kaitakawaenga mō tētahi take, tae atu ki ngā tukanga ture, whakahaere rānei ka puta i mua, i te wā, i muri rānei i te Takawaenga. Heoi anō, ko tētahi Whakaaetanga Whakataunga e puta mai ana i te Takawaenga e whakaarohia ana e ngā Rōpū kia whai mana ture, kia whai mana ture hoki, ka taea te karanga, te whakaputa rānei i roto i ngā tukanga e tika ana.

6.9 Ka tū te Whakataunga, me te kore e pāngia e ngā mana ture me ngā rongoā e wātea ana ki ngā Rōpū.

Te Māngai me te Tautoko

6.10 Me māngai ia Rōpū ki ngā huihuinga me ngā wā Whakataunga katoa e tētahi tangata whai mana ki te whakatau i ngā whakataunga whakamutunga me te whakatau whakamutunga.

6.11 Ka taea te whakaatu i te māngai mō ngā Rōpū i te Whakataunga e tetahi tangata, ahakoa he tangata whai mātauranga ture, kāore rānei, engari ko te whakauru i te Māngai e tetahi Rōpū kāore e whakawehi, e whakahē rānei i te pono o te Whakataunga nā te whanaungatanga o mua, o nāianei rānei ki tetahi Rōpū, ki te Kaitautoko rānei, ki te kore tetahi o ngā Rōpū e whakahē i muri i te whakaaturanga tika.

6.12 Ka taea e ngā Rōpū te kawe mai i tētahi Kaitautoko ki te wātaka Whakatau. Ka taea e te Kaitautoko te whakarato whakamarie me te tautoko kare ā-roto mō tētahi Rōpū. Ki te kore, kāore he mana o te Kaitautoko ki te wawao, ki te whai wāhi rānei ki te tukanga Whakatau.

6.13 Me whakamōhio e ngā Rōpū ki a BDT, ki te Kaitakawaenga me ia Rōpū kē atu mō ngā ingoa me ngā taipitopito e pā ana ki te hunga ka haere tahi me rātou i tētahi wātakatakataka i roto i ngā rā e toru i mua i te wātakatakataka. Me haina e te Kaitakawaenga ngā Māngai me ngā Kaitautoko katoa i tētahi Whakaaetanga Whakapūmau i roto i te puka kei te Tāpiritanga 3 o ēnei Ture hei whakaritenga mō tō rātou haerenga ki te Takawawaengatakatakataka.

6.14 Ka āhei te Kaitakawaenga te aukati i te whakaaetanga a te Māngai, te Kaitautoko rānei kia tae atu ki te Whakataunga ina whakaarohia e te Kaitakawaenga, i runga i tana ake whakaaro, ka taea e tā rātou haerenga mai te whakararu, te whakahē rānei i te pono o te Whakataunga.

6.15 Ka taea e te Kaitakawaenga, i runga i tana ake whakaaro, te whakawhāiti i te tokomaha o ngā Māngai me/ranei ngā Kaitautoko hei pupuri i te pono o te Takawaenga.

Ngā Utu me ngā Whakapaunga

6.16 Me utu e ngā Rōpū ki a BDT ngā Utu me ngā Whakapaunga e tika ana kua whakatakotoria i roto i te Tāpiritanga 1 o ēnei Ture. Me utu wawe ngā Utu me ngā Whakapaunga a BDT hei pūtāhui mō ngā Utu me ngā Whakapaunga ā muri ake nei, ā, i roto i ngā Rā e toru i muri i te whiwhinga o te nama nama mō ngā Utu me/ngā Whakapaunga tāpiri.

6.17 Ko ngā Rōpū te kawenga tahi, takitahi hoki, mō ngā Utu me ngā Whakapaunga o te Whakataunga, me ngā utu tāpiri katoa i puta mai i te BDT i te whakahokinga mai i ngā moni kua tomuri, i runga i te kaupapa utu katoa.

WĀHANGA IV: NGĀ TURE WHĀNUI

7.0 Te Matatapu

7.1 Me whakahaere te Whakataunga i te tūmataitinga e te Kaitakawaenga.

7.2 Me pupuri e ngā Rōpū, ā rātou Māngai, ā rātou Kaitautoko, te Kaitakawaenga, te BDT, me tētahi atu tangata e whai wāhi ana ki te Takawaenga, kia noho muna, kaua hoki e whakaputa, e whakawhitiwhiti kōrero, e tuku (e whakaatu rānei) i ngā mōhiohio muna ki tētahi atu ehara i te rōpū. Kei roto i ngā mōhiohio muna ngā rauemi me ngā mōhiohio kore-tūmatanui katoa e pā ana ki te Takawaenga, ki tētahi Whakaaetanga Whakataunga rānei, ā, kei roto ko:

(a) te meka o te Whakataunga tonu;

(b) ngā kōrero katoa, ngā whakaae, ngā kōrero kē atu rānei i tukuna ki te Kaitakawaenga e tētahi Rōpū;

(c) ngā tuhipoka katoa a te Kaitakawaenga;

(d) tētahi tuhinga i hangaia, i hangaia rānei mō te kaupapa o te Whakataunga;

(e) ngā take katoa i whakapuakina ā-waha i te wā o te Whakataunga;

(f) ngā rauemi me ngā mōhiohio kore-tūmatanui katoa i whakaratohia mō te Whakataunga e tētahi Rōpū, tae atu ki ngā tuhinga i whakamahia, i hangaia rānei mō te kaupapa e tētahi Māngai, e tētahi kaitohutohu rānei ki tētahi Rōpū i roto i te Whakataunga; ā,

(g) ngā tikanga o tētahi Whakaaetanga Whakataunga.

( Ngā Mōhiohio Matatapu )

7.3 Mena kei te whai tētahi Rōpū ki te whakauru, ki te hiahiatia rānei kia whakauru ki te Whakataunga, i tētahi tangata ehara i te rōpū, tae atu ki tētahi Māngai, Tangata Tautoko, kaiwhakaatu meka, tohunga rānei, kaiwhakamāori, kaiwhakamāori, tētahi atu tangata rānei, me whakarite e taua Rōpū te whakaaetanga o mua a te tangata ehara i te rōpū hei tiaki i te muna o ngā Mōhiohio Matatapu. Me tuhi tēnei whakaaetanga ki te puka kua whakaratohia i te Tāpiritanga 3 o ēnei Ture, ā, me whakarato he kape o te Whakaaetanga Matatapu kua hainatia e ia tangata ehara i te rōpū ki te Kaiwhakatau e taua Rōpū hei whakaritenga mō te whai wāhi a taua tangata ehara i te rōpū ki te Whakataunga.

7.4 Ahakoa ngā Ture 7.1-7.3, ka taea e BDT, he Rōpū, he Māngai, he Tangata Tautoko, te Kaitakawaenga, he tangata rānei kāore i te whai wāhi ki te Takawaenga, te whakaatu i ngā Mōhiohio Matatapu ki te whānuitanga e tika ana hei:

(a) te tiaki i te haumaru o tētahi tangata kei pāngia e te mōrearea;

(b) whakamana i tētahi Whakaaetanga Whakataunga i tae mai i roto i te Whakataunga;

(c) whai i tētahi tika ture;

(d) tiaki i ngā mana ture o tētahi Rōpū e pā ana ki tētahi rōpū tuatoru;

(e) whakautu ki tētahi subpoena tika, ki tētahi tono mōhiohio a te kāwanatanga, ki tētahi atu tukanga whakahau rānei;

(f) rapu ratonga ture, ratonga kaute, ratonga ngaio rānei, whakaea rānei ngā tono mōhiohio a ngā kaihoko pea, ngā kaipupuri moni, ngā kaituku moni rānei, engari i ia wā ka whakaae te kaiwhiwhi i mua ki te tiaki i te muna o ngā Mōhiohio Matatapu;

(g) kia tutuki i te whakahau a te kooti whai mana, i te ture rānei o tētahi Kāwanatanga e herea ana ki te Rōpū e whakaatu ana i te whakaaturanga,

engari i ngā wā katoa kāore taua whakaputanga, whakaaturanga, whakawhitiwhitinga kōrero rānei e neke atu i te mea e tika ana mō aua kaupapa.

7.5 Me whakamōhio te Kaitakawaenga, ia Rōpū, me te BDT e te tangata e hiahia ana ki te whakapuaki i raro i te Ture 7.4(b)-(g), i roto i tētahi wā tika i mua i te whakapuakitanga e whakaarohia ana.

7.6 Me whakauru ki te pānui ngā taipitopito katoa o te whakaaturanga e whakaarohia ana me te whakamārama i te take mōna.

8.0 Whakatārewatanga/Whakamutu

8.1 Ka taea te whakamutu, te whakamutu rānei i te Whakataunga i ngā wā katoa:

(a) e tētahi Rōpū, whai muri i te kōrero tahi me te Kaitakawaenga; rānei

(b) e te Kaitakawaenga, mēnā kāore e taea e te Kaitakawaenga te āwhina i ngā Rōpū ki te whakatutuki i te whakataunga o te tautohe;

(c) e te Kaitakawaenga, mēnā ka whakatau te Kaitakawaenga i runga i ngā take whaitake kāore tētahi Rōpū e whai wāhi ana ki te Takawaenga i runga i te ngākau pono; rānei

(d) mā te BDT, mēnā ka kore ngā Rōpū e utu i tētahi utu i raro i ēnei Ture.

9.0 Whakataunga

9.1 Mena ka whakaaetia tetahi, tetahi rānei o ngā take katoa, me tuhi taua whakaaetanga ki roto i tētahi Whakaaetanga Whakataunga kua hainatia e ngā Rōpū katoa. Ka whai mana ture ngā Rōpū ki tētahi Whakaaetanga Whakataunga, ā, ka taea e tētahi Rōpū te whakamana i ngā tikanga o te Whakaaetanga Whakataunga mā te tuku i ngā tukanga whakawā.

9.2 Mena ka whakaaro te Kaitakawaenga he ture kore, he kore rānei e taea te whakamana, te pupuri rānei i tētahi whakaaetanga kua tae mai, ka taea e te Kaitakawaenga te taunaki ki ngā Rōpū kia rapu tohutohu ture motuhake anō rātou.

9.3 Kei raro i ngā Rōpū te kawenga i ngā wā katoa whai muri i te Whakataunga kia piri ki ngā tikanga o tētahi Whakaaetanga Whakataunga me te ngākau pono me te wā tika.

10.0 Kāore he Whakataunga – Whakataunga

10.1 Ki te kore e tae ki tētahi whakaaetanga hei whakatau i ngā take katoa e tautohetia ana i roto i ngā Rā e toru tekau mai i te Rā Tīmatanga, ka taea e tētahi Rōpū te tuku i te tautohe ki te whakatau whakatau whakamutunga, here hoki, i runga anō i ngā Ture Whakatau Tautohe BDT.

11.0 Te whakakorenga o te nama me te utunga

11.1 Ka tukuna, ka whakawāteahia hoki e ngā Rōpū, ngātahi, me te motuhake, te Kaitakawaenga me te BDT, āna ākena me āna kaimahi, i ngā herenga katoa o tētahi momo (ahakoa he mangere, he kōrero hē, he takahi i te kirimana, he takahi rānei i tētahi herenga tika, kaitiaki, ture, tetahi atu herenga rānei, i tētahi atu huarahi rānei) e kīia ana ka puta ake i roto i te hononga ki, i puta mai rānei i, i tētahi huarahi rānei e pā ana ki te whakamahinga o tētahi o ā rātou mahi, herenga, mana rānei, ahakoa i raro i te ture, i raro i ēnei Ture, i tētahi atu huarahi rānei, ki te kore te mahi, te kore rānei i mahia ko te mahi tinihanga a te Kaitakawaenga, BDT, āna ākena, āna kaimahi rānei. Ko te Kaitakawaenga, BDT, tētahi ākena, kaimahi rānei a BDT, kāore i mahi tinihanga, ā, kua kitea kāore i te mōhio ki te tinihanga a tētahi atu tangata, ka tukuna tonutia, ka whakawāteatia hoki i te herenga e ai ki ngā whakaritenga o roto i ēnei Ture.

11.2 Kāore e taea te whakawhirinaki ki ngā kōrero, ngā kōrero rānei, ahakoa he tuhituhi, he kōrero ā-waha rānei, i mahia, i whakamahia rānei e te Kaitakawaenga, e te BDT, ōna ākena, āna kaimahi rānei e pā ana ki te Takawaenga, i puta mai rānei i tēnei, i tētahi āhua rānei e pā ana ki te Takawaenga, hei whakatū, hei pupuri rānei i tētahi mahi mō te whakakino ingoa, te kōrero kino, te kōrero kino, tētahi amuamu rānei e pā ana.

11.3 Ka whakaae ngā Rōpū, ngātahi, ā, motuhake hoki, ki te utu me te pupuri i te utu mō te Kaitakawaenga me te BDT, āna ākena me āna kaimahi, mō ngā kereme katoa, ngā utu, ngā whakapaunga, ngā nama, ngā whakawhiwhinga, ngā kino, me ngā whakahaerenga o tētahi momo (i utua tika, i puta tika rānei i a rātou, i mahia ā-kore rānei e tētahi atu rōpū tuatoru) e pā ana ki, e pā ana rānei ki, te whakamahi i ā rātou mahi, kawenga, mana rānei, ahakoa i raro i te ture, i raro i ēnei Ture, i tētahi atu huarahi rānei, ki te kore te mahi, te kore rānei i mahia he mahi tinihanga nā te Kaitakawaenga, BDT, āna ākena, āna kaimahi rānei. Mena kāore te Kaitakawaenga, BDT, tētahi ākena, kaimahi rānei o BDT i mahi tinihanga, ā, e kitea ana kāore ia i te mōhio ki te tinihanga a tētahi atu tangata, ka utua tonutia ia e ai ki te whakaritenga o ēnei Ture.

11.4 Ko te whāinga o ngā Ture 11.1-11.3 he whakarato i te ārai whānui rawa atu ki te Kaitakawaenga, ki te BDT, ki āna ākena me āna kaimahi, mai i te herenga e whakaaetia ana e te ture.

12.0 Ngā whakawhitiwhiti kōrero me ngā taipitopito whakapā

12.1 Kia whakatūria rā anō te Kaitakawaenga, me tuku ngā whakawhitiwhitinga katoa e pā ana ki te Takawaenga ki te Kai-Rehita.

12.2 Whai muri i tēnā, me tuku tika ngā whakawhitiwhitinga kōrero katoa i waenganui i ngā Rōpū me te Kaitakawaenga ki te Kaitakawaenga, ā, me tārua ki te Kai-Rehita.

12.3 Ka taea te tuku tika i ngā whakawhitiwhiti kōrero me ngā whakamōhiotanga i waenganui i a BDT, te Kaitakawaenga, me ngā Rōpū mā te īmēra, mā tētahi atu huarahi whakawhitiwhiti kōrero rānei e whakarato ana, e āhei ana rānei ki te tuhi i te tuku kōrero.

12.4 Ka kiia te karere kua tae mai i te Rā i tukuna ai.

12.5 Ko te pānui i tukuna mā te hiko ka kiia kua riro mai i te Rā i tukuna ai, engari ko te Pānui Whakataunga ka kiia kua riro mai i te Rā e tae atu ai ki te wāhitau hiko o te kaiwhiwhi.

13.0 Ngā mea rerekē

13.1 Ko ngā whakataunga katoa a BDT e pā ana ki āna mahi me āna herenga i raro i ēnei Ture he whakamutunga, ā, he herenga ki ngā Rōpū me te Kaitakawaenga. He whakataunga whakahaere ēnei, ā, kāore e hiahiatia kia whakahuatia, kia whakapuakina rānei e BDT ngā take mō āna whakataunga.

13.2 Mā te whakaae ki te Whakataunga i raro i ēnei Ture, ka kiia ngā Rōpū me te Kaitautoko kua whakaae kia kaua e tono ki tētahi kōti, ki tētahi mana whakahaere, ki tētahi atu rōpū whai mana rānei, mō tētahi awhina e pā ana ki te mana whakahaere, ki te mana rānei o BDT i raro i ēnei Ture.

13.3 Mō ngā take katoa kāore i te tino whakaritea i roto i ēnei Ture, me mahi ngā Rōpū, te BDT, me te Kaitakawaenga i runga i te wairua o ēnei Ture, ā, me whakapau kaha ki te whakarite kia taea te whakamana i tētahi Whakaaetanga Whakataunga i hangaia i raro i ēnei Ture.

13.4 Ka āhei te Kai-rehita ki te whakaputa i ētahi Tuhipoka Mahi i ia wā, i ia wā, hei tāpiri, hei whakahaere, hei whakatinana hoki i ēnei Ture hei whakahaere i te whakahaere o ngā Whakataunga e whakahaeretia ana e ēnei Ture.

ĀPIRITANGA 1: NGĀ UTU BDT ME NGĀ PAUNGA MŌ TE WHAKATAETAETANGA

Ko ngā moni katoa e whakahuatia ana kei roto i te tāra o Aotearoa, ā, kei roto i tēnei ko te GST (mēnā he tāra).

1.0 Ngā Utu me ngā Whakapaunga mō te Whakataunga

Utu Tuatahi

Me utu he Utu Tuatahi ki a BDT i mua atu, i muri tonu mai rānei i te tukunga o te Tono mō te Whakataunga. Ko te Utu Tuatahi he utu mō te Utu Whakataunga, me tatau i runga anō i te whakatau tata a te Kaitono mō te tapeke o te moni e tautohetia ana.

Kāore he mahi whakahaere, he mahi tukanga rānei e mahia e BDT e pā ana ki te whakatūnga o tētahi Kaitakawaenga kia utua rā anō te Utu Tuatahi.

Hei tātai i te uara o te tautohe, me whakauru e ngā Rōpū te GST, te taake uara tāpiri, tetahi atu taake rite rānei e pā ana.

Kāore e whakaarohia te huamoni mēnā kāore ngā kereme huamoni e neke ake i te moni matua katoa, ā, i tēnei wā, ka tatauhia te Utu Takawaenga i runga i te uara o te kereme huamoni anake.

Kei roto i te Utu Tuatahi mō te Whakataunga te wā whakarite me te haerenga mai o te Kaitautoko i tētahi wā Whakataunga mō te Rā kotahi, te Rā wāhanga rānei (ko te Rā te wā 8.0 hāora i waenga i te 9.00am me te 5.00pm i tētahi Rā o te tau). Ko te wā tāpiri e hiahiatia ana mō te haerenga mai ki ngā mahi o te Whakataunga neke atu i te 8.0 hāora i tētahi Rā ka utua i ia hāora. Kei roto hoki i te Utu Tuatahi he utu whakahaere kāore e taea te whakahoki mai, $1,250.00, ā, me utu katoa, ahakoa kua whakatauhia te kereme, kua tangohia rānei te Whakaaetanga Whakataunga e ngā Rōpū, kua whakaritea rānei he Whakaaetanga Whakataunga i mua i te Whakataunga.

Kāore te Utu Tuatahi e whakauru ana i te whakamahinga, te reti, me te utu o ngā whare me ngā ratonga tautoko mō te Whakataunga, e pā ana rānei ki te Whakataunga.

Ko te nui o te Utu Tuatahi hei utu hei pūnga mō te Whakataunga, me ngā reiti mō te wā Whakataunga tāpiri mō te wā neke atu i te 8.0 hāora i tētahi Rā kua whakaritea koia ēnei:

Te Uara o te Tautohe
Utu Tuatahi:
kei roto ko te utu mō te takawaenga tae atu ki
8.0 hāora ia rā
Wā tāpiri: Utu ia hāora mō te wā neke atu i te 8.0 hāora i tētahi rā
≤ $99,999.99
$8,500.00
$550.00
$100,000.00 ≤ $249,999.99
$9,250.00
$600.00
$250,000.00 ≤ $499,999.99
$10,000.00
$650.00
$500,000.00 ≤ $999,999.99
$10,750.00
$700.00
≥ $1.0M
$11,500.00
$750.00
Te tautohe mō ngā tika me ngā herenga
$10,000.00
$650.00
Ko ngā Whakapaunga katoa i puta mai i te BDT e pā ana ki te Whakataunga he tāpiritanga ki te Utu Tuatahi, ā, ka utua i runga i te utu. Hei tauira, ko ngā whakapaunga pēnei i te utu haere me te wāhi noho, te reti rūma me ngā taputapu, me ngā kai me ngā inu.

Ngā utu tāpiri – ngā whakapaunga moni
I mua i te wā tuatahi o te hui Whakataunga, ka tono pea a BDT i tētahi utu tāpiri mai i ngā Rōpū mō ngā Utu me ngā Whakapaunga e tumanakohia ana mō te Whakataunga, tae atu ki ngā Utu Whakataunga mēnā e matapaetia ana ka hiahiatia he neke atu i te kotahi Rā o te Whakataunga, me/ranei hei utu i ngā utu haere, te wāhi noho, me te utu i te wāhi hui.

I te wā o te Whakataunga, ka taea e BDT te tono i ētahi wā kia kotahi, kia maha rānei ngā moni tāpiri, wā poto, me/ranei ngā moni tāpui whakamutunga mai i ngā Rōpū mō ngā Utu, ngā Whakapaunga rānei o te Whakataunga, i puta, i puta rānei mā ngā Rōpū, hei painga rānei mā rātou. Me utu aua moni tāpui katoa ki te pūkete whakawhirinaki a BDT ina tonoa.

Ko ngā huamoni katoa ka puta mai i aua moni tāpui ka puritia e BDT hei taonga māna ake.

Mena kāore i utua katoatia tetahi moni tāpui, moni tāpui rānei e hiahiatia ana i roto i ngā rā e toru i muri i te whiwhinga o te tono, ka whakamōhio te Kai-rehita i ngā Rōpū kia taea ai e tētahi, e tētahi rānei o rātou te utu i te utu e hiahiatia ana. Mena kāore i utua i roto i ētahi atu rā e toru, ka taea e te Kai-rehita te whakahau kia whakamutua, kia whakamutua rānei te Whakataunga.

I te wā e taea ai i muri i te otinga o te Whakataunga, ka tukuna e BDT he tauākī whakamutunga ki ngā Rōpū, ā, ka whakahokia atu e ia te toenga o ngā moni pūtāhui kāore anō kia whakapaua ki ngā Rōpū i roto i ngā ōwehenga i utua e ia Rōpū, ki te kore e tohua e ngā Rōpū.

2.0 Āhea te utu e hiahiatia ana?
Me utu te Utu Tuatahi ki a BDT i mua atu, i muri tonu mai rānei i te tukunga o te Tono mō te Whakataunga.

Me utu he Utu Tāpiri i te iti rawa i te rima ngā rā i mua i te wā tuatahi o te hui Whakataunga kua whakaritea, hei utu mō ngā Utu me ngā Whakapaunga e tumanakohia ana mō te Whakataunga, tae atu ki ngā Utu Whakataunga mēnā e whakaarohia ana kia neke atu i te kotahi te Rā e hiahiatia ana, me/ranei hei utu i ngā Whakapaunga kua puta, ka puta rānei mō ngā Rōpū, mō te painga rānei o ngā Rōpū.

Me utu anō he Utu Tāpiri mēnā he nui ake ngā Utu me ngā Whakapaunga e utua ana mō te Whakataunga i te pūtāhui e puritia ana.

Me utu e ngā Rōpū tetahi Utu Tāpiri i roto i ngā Rā e toru i muri i te whiwhinga o te whakamōhiotanga mai i te BDT mō aua Utu me ngā Whakapaunga tāpiri.

Ko te tikanga, me utu e BDT ngā Utu me ngā Whakapaunga katoa i mua i te tukunga o ngā ratonga Whakataunga. Kāore he mahi whakahaere, he mahi tukanga rānei e mahia e BDT, e te Kaitautoko rānei i te wā e toe ana te utu i raro i ēnei Ture.

3.0 Te kawenga mō te utu
E wātea ana ngā Rōpū ki te whakarite i tētahi whakaritenga i waenganui i a rātou mō te utu i ngā Utu Whakataunga me ngā Whakapaunga.

Heoi anō, ahakoa te whakaaetanga i waenganui i ngā Rōpū, ka noho tahi, ka noho takitahi hoki ngā Rōpū ki te kawenga mō ngā Utu me ngā Whakapaunga mō te Whakataunga, tae atu ki ngā utu tāpiri katoa i puta mai i a BDT hei whakahoki mai i ngā moni kua tomuri i runga i te kaupapa utu katoa.

4.0 Ngā tikanga utu
Ka taea te utu i ngā utu me ngā whakapaunga katoa o te BDT mā te nama tika, te whakawhiti putea, te kāri nama rānei (Visa me MasterCard anake). Me utu he utu tauhokohoko kaihokohoko o te 2.95% hei tāpiri atu ki te utu BDT kua whakaputaina mō ngā utu kāri nama katoa.

Ko ngā Utu, Whakapaunga, me ngā utu katoa mō te BDT e pā ana ki te Whakataunga ka tukuna he nama ki ngā tāra o Aotearoa, engari ka taea te utu ki ētahi atu moni whakawhiti i ngā reiti e mau ana i te wā e utua ana, engari me utu e te kaiutu ngā utu whakawhiti me/ranei ngā utu whakawhiti moni.

5.0 Ngā Utu Whakakore
Ahakoa te wā e whakamōhio ana tētahi Rōpū ki a BDT mā te tuhituhi ka whakakorea he wā Whakataurite kua whakaritea, ahakoa kua whakatauhia te tautohe i waenganui i ngā Rōpū, kua whakamutua rānei te wā Whakataurite mā te whakaaetanga, kua tangohia rānei te Tono Whakataurite e ngā Rōpū, e te Kaitautoko rānei mō tētahi take, ā, ka tae mai te pānui ki a BDT (kua tukuna rānei te whakamutu) i roto i ngā hāora pakihi noa i waenganui i ngā rā tekau me te ono mai i te rā o te wā Whakataurite kua whakaritea, ka taea e BDT te utu i tētahi Utu Whakakorenga e 50% o te utu Whakataurite o ia rā mō te wā katoa kua whakaritea mō ngā haerenga ki te Whakataurite.

Mena ka tae mai taua pānui, ka tukuna rānei he whakamutu, i roto i ngā rā e rima, iti iho rānei, mai i te rā o te hui Whakataunga kua whakaritea, ka taea e BDT te utu i te Utu Whakakore e 75% o te utu Whakataunga o ia rā mō te wā katoa kua whakaritea mō ngā haerenga ki te Whakataunga.

Mēnā ka whakatauhia te tautohe, ka tangohia rānei te Whakaaetanga Whakataunga e ngā Rōpū, ka tangohia ngā Utu Whakataunga me ngā Whakapaunga i puta i mua i taua rā, tae atu ki ngā whai mana ki ngā Utu Whakakore, mai i te moni i utua hei pūtāhui mō te Whakataunga.

Ka whakahokia te toenga o ngā moni pūtāhui ki ngā Rōpū i roto i ngā ōwehenga i utua ai te utu pūtāhui, ki te kore ngā Rōpū e whakaae ki tētahi atu mea, ā, ka whakahau i te BDT kia tuhia i roto i ngā rā e rima o te pānui whakataunga, te tango rānei i te Whakaaetanga Whakataunga.

Mēnā he nui ake ngā Utu me ngā Whakapaunga mō te Whakataunga i te moni e puritia ana hei pūtāhui, me utu e ngā Rōpū te toenga i roto i ngā rā e toru i muri i te whiwhinga o te whakamōhiotanga mai i te BDT mō aua Utu me ngā Whakapaunga tāpiri.

TĀPIRITANGA 2: TE WHAKATAUNGA TAKAWAI

Mā te Whakaaetanga

I tuhia tēnei rāte rā o(marama)(tau)

I WAENGANUI:

 

Rōpū Tuatahi

Ā,

 

Rōpū Tuarua

Ngātahi, ngā Rōpū

Ko ngā Rōpū he rōpū ki ( te tautuhi i te whanaungatanga ture ):

I whakaurua ki te ( whakaurua te rā ):

Mō, mō rānei e pā ana ki ( whakaurua ngā taipitopito ):

Kua whakaae ngā Rōpū [ko ngā take katoa e tautohetia ana i waenganui i a rātou / ko ngā take e tautohetia ana i waenganui i a rātou kua whakatakotoria ki te Āpitihanga kua tāpirihia ki konei ( mukua tētahi ) ] me tuku ki te Ratonga Whakataunga i runga anō i ngā Ture Whakataunga o te Taraipiunara Tautohe Whare ( Ture Whakataunga BDT ).

I te whakatinanatanga o tēnei Whakaaetanga Whakataunga, ka taea e tētahi Rōpū te tīmata i te Whakataunga mā te whakaoti i tētahi Tono Whakataunga e ai ki te Ture 3.4.

Hei karo i te ruarua, i raro i tēnei Whakaaetanga Whakataunga, kāore te Kaitono e hiahiatia kia tuku Pānui Whakataunga i raro i te Ture 3.1 hei tīmata i te Whakataunga, kia tāpirihia rānei taua Pānui ki te Tono Whakataunga i raro i te Ture 3.4(b).

Ngā Pānui ki te Rōpū Tuatahi:

Me tuku ngā Pānui ki te Rōpū Tuatahi ki tētahi wāhitau hei tuku, arā, ki:

Waea:

 

Waea Pūkoro:

 

Īmēra:

 

Ngā Pānui ki te Rōpū Tuarua:

Me tuku ngā Pānui ki te Rōpū Tuarua ki tētahi wāhitau hei tuku, arā,:

Waea:

 

Waea Pūkoro:

 

Īmēra:

 

E whakaatu ana ahau: Kua pānuihia e au, ā, kua mārama hoki ki tēnei Whakaaetanga Whakataunga me ngā Ture Whakataunga BDT; ā

E whakaae ana ahau kia herea ahau e ngā tikanga o tēnei Whakaaetanga Whakataunga me ngā Ture Whakataunga BDT.

Rōpū TuatahiRōpū Tuarua
Waitohu: Waitohu: 
Ingoa: Ingoa: 
Tūranga: Tūranga: 
I te aroaro o:  
Ingoa: Ingoa: 
Wāhitau: Wāhitau: 
Te mahi: Te mahi: 
      

TE ARATOHU O NGĀ TAKE E WHAKATAUTAU ANA MŌ TE WHAKATAUNGA

Kua whakaae ngā Rōpū ko ngā take e tautohetia ana e whai ake nei hei tuku ki te Hui Whakatau:

(a) [ ]

(b) [ ]

ĀPIRITANGA 3: TE WHAKATAUNGA MŌ NGĀ TANGATA KĀORE E WHAKAPĀ MAI

Kua pānuihia e au, ā, kua mārama ahau kei raro ahau i ngā Ture 7.2 – 7.6 o ngā Ture Whakatautau BDT. E mārama ana ahau mā te whai wāhi atu, te mōhio rānei ki ngā Whakatautau BDT, kei raro ahau i ēnei Ture.

E mārama ana ahau kāore au e whakaae kia whakaaturia ngā mōhiohio katoa i whiwhihia e pā ana ki te Whakataunga, tae atu ki te mea e pā ana ki te Whakataunga, engari i raro i ngā Ture 7.4 – 7.6.

E mārama ana ahau he kawenga huna tāku ki ngā Rōpū katoa, ki te BDT, ki te Kaitakawaenga me ērā atu rōpū kāore i te whai wāhi ki te Takawaenga, ā, ki te kore e tutuki i ahau tēnei kawenga, ka pāngia pea ahau e ngā hua ture.

E mārama ana ahau mēnā kei te hiahia ahau ki te whakapuaki i tētahi Mōhiohio Matatapu, me whakamōhio atu ahau ki ngā tāngata katoa kua whakarārangihia i roto i te Ture 7.5.

I tuhia tēnei rā

te rā o

(marama)

(tau)

Waitohu:

 

Ingoa:

 

Ka taea te tārua me te whakamahi i ngā rauemi e tiakina ana e tēnei pānui mana pupuri e ngā rōpū, e ngā rōpū rānei e whai ana ki te Whakataunga e whakahaerehia ana e BDT, me te kore whakaaetanga whaimana, me te kore utu rānei, engari me tārua tika te rauemi mā te whakamahi i te putanga hou rawa atu, me te kore e whakamahia te rauemi i roto i te huarahi e tinihanga ana, e māmingatia ana hoki, ā, me te mōhio ki te pūtake me te mana pupuri o te rauemi. Ki te kore, kāore e taea te tārua, te tārua, te whakamahi, te urutau, te tohatoha, te whakaputa anō, te tango, te whakarerekē, te whakaatu, te tuku, te penapena ki roto i tētahi pūnaha whakahoki, te tā, te tuku rānei i roto i tētahi āhua, i tētahi huarahi rānei, tae atu ki, engari kāore i te herea ki, te hiko, te mīhini, te tārua whakaahua, te hoko rānei, te hokohoko, te whakamahi rānei hei hanga mahi whakaputa, me te kore whakaaetanga ā-tuhi me te wā o mua a BDT.

© Te Taraipiunara Tautohe Hanga Whare 2018