Te Tikanga Whakataunga
Kei roto i te Kawa he aratohu mō ngā tika me ngā herenga o ngā kaiuru katoa i raro i te ratonga takawaenga e whakahaerehia katoatia ana e te BDT.
Kua whakaurua te Kawa ki roto i te tukanga Whakataunga a BDT mā te whakahaere i te rarangi 1.4 o ngā Ture Whakataunga.
1.0 Tirohanga Whānui
1.1 He tukanga whiriwhiringa whakaae, muna, ā, kāore i te whaimana te whakatau. Mā tētahi tangata mātau, motuhake hoki (te Kaitautoko ) ka āwhina i ngā Rōpū ki te tautuhi i ngā take e tautohetia ana, ki te whakawhanake me te tūhura i ngā kōwhiringa whakataunga, ki te aromatawai i ngā pānga o ngā kōwhiringa whakataunga, me te whiriwhiri i tētahi whakataunga e whakaaetia ana e te katoa mō taua tautohe e tutuki ai ō rātou hiahia me ō rātou matea.
1.2 He tangata motuhake, he tangata kore whakaaro tō te Kaitakawaenga, e āwhina ana i ngā Rōpū ki te whiriwhiri i tētahi whakataunga, me te kore e whakatau i ngā whakataunga mā rātou.
1.3 I te nuinga o te wā, he pai ngā momo tautohe katoa mō te Whakataunga mena ka whakaae ngā Rōpū katoa me ō rātou Māngai ki te whiriwhiri i tētahi whakataunga i runga i te ngākau pono.
1.4 Ko te whāinga o te takawaenga he whakamana i ngā Rōpū ki te whakatau wawe i te tautohe, me te utu whai hua, me te huna hoki, kaua e tukua kia whakatauria he whakatau ki a rātou. Mā te takawaenga ka taea e ngā Rōpū te whiriwhiri i ngā otinga ngāwari me te auaha kāore e hiahiatia kia tutuki i ngā mana ture tino pakari, i te huarahi paerewa rānei e mahia ai ngā mea.
a) Ka whakatairangahia, ka whakatenatenahia hoki e tēnei kawa te whakataunga kua whiriwhiria, me te whakataunga wawe me te whai hua o ngā tautohe mā te Whakataunga i raro i ngā Ture Whakataunga ( Ngā Ture ) a te BDT.
b) e whakarato ana i tētahi aratohu ki ngā tika me ngā kawenga o ngā kaiuru katoa ki te tukanga Whakatau Tatau i raro i ngā Ture.
c) kua whakaurua ki roto i te tukanga Whakataunga mā te whakahaere i te Ture 1.4 o ngā Ture. Ko ngā kupu katoa kua tautuhia i roto i ngā Ture he rite tonu te tikanga i roto i tēnei Kawa.
2.0 Te Tīmatanga o te Takawaenga
2.1 Mēnā kua whakaae ngā Rōpū ki te tuku i tētahi tautohe ki te Whakataunga a te BDT, ka taea e tētahi rōpū te tono mō te whakatūnga o tētahi Kaitautoko mā te whakaoti i te puka Tono Whakataunga ipurangi.
2.2 Ka whakatūria e BDT tētahi Kaitakawaenga i raro i āna Ture, ā, ka whakaritea ngā whakaritenga whakahaere e tika ana mō te Takawaenga ina whiwhi i ēnei:
(a) te Tono mō te Whakataunga
(b) te utunga o te Utu e tika ana mō te Whakataunga e ai ki te Tāpiritanga 1 o ngā Ture.
3.0 Te Whakatūnga o te Kaitakawaenga
3.1 Ka whakatūria e te Kai-rehita BDT te Kaitakawaenga tino tika hei whakatau i te tautohe motuhake i te rā wawe rawa atu e taea ai.
3.2 I te whakatūnga o taua tūranga, ka whai whakaaro te Kai-rehita ki tētahi manakohanga, ki tētahi whakaaetanga rānei mō tētahi Kaitakawaenga i tohua e ngā Rōpū i roto i te Tono, engari kāore e herea e ia. Heoi, mēnā kei roto i te rōpū o te BDT tētahi kaitakawaenga kua whakaaetia, ā, e wātea ana, ka ngana te Kai-rehita o te BDT ki te whakatū i taua tangata.
3.3 Me whakaae ngā Rōpū ki te whakatūnga o te Kaitakawaenga i whakatūria e te Kai-Rehita mēnā kāore e taea e tētahi Rōpū te whakaatu i runga i ngā take whaitake kei reira ngā āhuatanga e puta ai he ruarua tika mō te kore whakaaro motuhake, te mana motuhake rānei o te Kaitakawaenga i ngā kanohi o tētahi o ngā Rōpū.
3.4 Ko te whakatau mō te whakatūnga o tētahi Kaitakawaenga whakakapi ka mahia e BDT i muri tonu i te whakaaroaro tika ki te tono. He whakatau whakahaere tēnei, ā, he whakatau whakamutunga, ā, he herenga ki ngā Rōpū me te Kaitakawaenga. Kāore e taea te piira ki a BDT, ā, kāore hoki e hiahiatia kia homai e BDT ngā take mō tāna whakatau.
4.0 Te tūranga o te Kaitakawaenga
4.1 He tangata motuhake, he tangata kore whakaaro te Kaitakawaenga. Ka whakawhirinaki, ka whakaute, ka whakawhirinaki hoki ngā Rōpū ki taua tangata hei āwhina i a rātou ki te whiriwhiri i te whakataunga o te tautohe.
4.2 Kaua te Kaiwhakawā e whakaae ki tētahi whakatūnga mēnā he āhuatanga, o mua, o nāianei rānei, ka ara ake pea he ruarua tika mō te kore whakaaro motuhake, te mana motuhake rānei o te Kaiwhakawā i te tirohanga a tētahi o ngā Rōpū ki te Whakawā, ka kitea rānei he mea e pā kino ana, e whakararuraru rānei i te mahi a te Kaiwhakawā. Ko te mea anake e kore e taea te whakamahi i tēnei ture ko te wā, i muri i te whakakitenga katoa o ngā meka e tika ana, ka whakaae ngā Rōpū ki te whakatūnga o te Kaiwhakawā.
4.3 I te whakaae ki tētahi whakatūnga, ka whai kawenga tonu te Kaitakawaenga ki te whakaatu tonu ki ngā Rōpū me te BDT i ngā āhuatanga ka ara ake ai he ruarua tika mō te kore whakaaro motuhake, te tū motuhake rānei o te Kaitakawaenga i te aroaro o tētahi o ngā Rōpū, e kitea ana rānei he mea e pā kino ana, e whakararuraru rānei i te mahi tonu a te Kaitakawaenga.
4.4 Mena, i te wā o te Whakataunga, ka whakakitea e te Kaitakawaenga ki ngā Rōpū me te BDT ētahi āhuatanga ka puta ake, e whakaarohia ana e te Kaitakawaenga he mea tika hei whakaara ake i ngā feaa tika mō te kore whakaaro motuhake, te mana motuhake rānei o te Kaitakawaenga ki ngā kanohi o tētahi o ngā Rōpū, e kitea ana rānei he mea e pā kino ana, e whakararuraru ana rānei i te mahi a te Kaitakawaenga, me kōrero ngā Rōpū. Ki te kore ngā Rōpū e whakaae ki te haere tonu o te Whakataunga me te Kaitakawaenga, me whakarērea e te Kaitakawaenga te Whakataunga.
4.5 Te Kaitakawaenga:
(a) me noho tōkeke tonu i ngā wā katoa o te Whakataunga.
(b) kāore i a ia te mana ki te whakatau i ngā whakataunga here.
(c) te tautuhi me te whakahaere i te tukanga Whakataurite.
(d) ka taea te whakahaere i te Whakataunga i tētahi huarahi e whakaarohia ana e te Kaitautoko he tika, me te whai whakaaro ki ngā āhuatanga, ki ngā Rōpū, me ngā take e tautohetia ana.
(e) Mā te Kaitakawaenga, i runga i te kōrero tahi me ngā Rōpū, ka whakatūria ngā ture me ngā aratohu tukanga taketake i te tīmatanga, tae atu ki:
4.6 Mā te Kaitakawaenga, i runga i te kōrero tahi me ngā Rōpū, ka whakatūria ngā ture me ngā aratohu taketake mō te tukanga i te tīmatanga o te wā Whakatauwaenga. Tērā pea ka uru atu ki ēnei ture, engari kāore e herea ki:
(a) te raupapa o te whakaaturanga;
(b) me atawhai ngā kaiuru katoa tetahi ki tetahi;
(c) te tika o ia Rōpū ki te: kōrero noa, me te kore e whakararuraru;
(ii) te tango tohutohu ture, tohutohu tohunga rānei i te wā o te Whakataunga, me te kōrero takitahi ki ngā kaitohutohu, ki ngā Māngai rānei i te wā o te Whakataunga;
(iii) kōrero ki te Kaitakawaenga i te wā motuhake i te wā o te Takawaenga;
(iv) whakamutua te Whakataunga i muri i te kōrero tahi me te Kaitautoko;(e) ngā tikanga atawhai noa me ētahi atu take e tika ana
4.10 Te Kaitakawaenga:
(a) āwhina i ngā Rōpū ki te tautuhi i ngā take hei whakatau.
(b) te whakaputa, te tūhura, te whakawhanake, me te aromatawai i ngā kōwhiringa hei whakatau i ngā take.
(c) kia whai kia tutuki he whakaaetanga e whakatutuki ana i ō rātou hiahia me ō rātou painga; ā,
(d) Whakahaerehia ngā hui tahi me ngā rōpū katoa, ā, mēnā e tika ana, me tae mai hoki ā rātou kaitohutohu me ā rātou māngai.
4.13 Ka taea e te Kaitakawaenga te whakahaere i ngā hui motuhake me tētahi, me ngā Rōpū katoa rānei, me/ranei ō rātou Māngai i ngā wā katoa o te Hui. Ko ngā mōhiohio katoa e whakawhitiwhitia ana i ngā hui motuhake ka puritia kia noho muna, ā, e kore e whakaaturia ki tētahi atu Rōpū engari ki te mea kua whakahaua te Kaitakawaenga e tētahi Rōpū kia pērā. (Kaua te Kaitakawaenga e whakahaere i ngā hui motuhake me ngā Rōpū mēnā kei te mahi anō te Kaitakawaenga hei Kaiwhakawa i raro i ngā Ture BDT Arb-Med , i ngā Ture Whakatau Tautohe BDT rānei.)
4.14 Ka taea e te Kaitakawaenga, i runga i tana ake whakaaro, te whakarato i tētahi tātaritanga, i tētahi aromatawai rānei mō ngā meka e tika ana, ngā taunakitanga, me ngā painga ture o ngā take e tautohetia ana i roto i te Whakataunga hei whakatairanga i ngā kōrero whakataunga, hei whakarato rānei i ngā 'tirotirotanga pono'. I te whakarato tātaritanga, aromatawai rānei, ka mahi te Kaitakawaenga hei tohunga motuhake, koretake hoki, ehara i te kaitohutohu ki ngā Rōpū. Kāore te aromatawai e herea ana ki ngā Rōpū. Ko ngā whakataunga katoa a ngā Rōpū mō te tautohe, ahakoa katoa, wāhanga rānei, me whakawhirinaki katoa ki ō rātou ake pūkenga me te whakatau whai muri i te tango tohutohu ture motuhake me te mahi i ā rātou ake uiuinga, kaua ki te whakawhirinaki ki tētahi tātaritanga, aromatawai, tohutohu, māramatanga, kōrero, whakaaro, whakaaturanga rānei i mahia e te Kaitakawaenga.
4.15 Kāore te Kaitakawaenga e ārahi, e akiaki rānei i ngā Rōpū kia whakaae, e whakatau rānei mā ngā Rōpū.
4.16 Ina kua tae ki te whakaaetanga hei whakatau i te tautohe katoa, i te wāhanga rānei, ka matapakihia e te Kaitakawaenga me ngā Rōpū te tukanga mō te tuhi me te whakatinana i te whakaaetanga.
4.17 Mēnā kua tae ki tētahi whakaaetanga ā-wāhanga, ka matapakihia e te Kaitakawaenga me ngā Rōpū ngā tikanga e wātea ana ki a rātou hei whakatau i ngā take e toe ana.
4.18 Mena ka whakaaro te Kaitakawaenga he ture kore, he kore rānei e taea te whakamana, te pupuri rānei i tētahi whakaaetanga kua tae mai, ka taea e te Kaitakawaenga te taunaki ki ngā Rōpū kia rapu tohutohu ture motuhake rātou i mua i te hainatanga i te whakaaetanga.
4.19 Mena kāore he whakaaetanga e tutuki ana hei whakatau i ngā take katoa e tautohetia ana i roto i ngā Rā 30 o te Rā Tīmatanga, i tētahi atu wā rānei e whakaaetia ana e ngā Rōpū, ka taea e tētahi Rōpū te tuku i te tautohe ki te whakatau whakatau whakamutunga, here hoki, i runga anō i ngā Ture Whakatau Tautohe BDT .
4.20 Ka taea e te Kaitakawaenga te whakamutu, te whakamutu rānei i te Takawaenga i ngā wā katoa mēnā ka whakaaro te Kaitakawaenga kāore e taea e ia te āwhina i ngā Rōpū ki te whakatau i te tautohe.
4.21 Ina oti, ina mutu rānei te Whakataunga, ka whakangaromia e te Kaitautoko ngā tuhinga me ngā tuhinga katoa i whakaratohia e ngā Rōpū mō te kaupapa o te Whakataunga.
4.22 Me pupuri e te Kaitakawaenga te muna o te Takawaenga. Mēnā e hiahiatia ana te Kaitakawaenga kia whakaatu i ngā Mōhiohio Matatapu e te ture, e ai ki te Ture 7.4 rānei, me whakamōhio tonu te Kaitakawaenga ki ngā Rōpū, ki ō rātou Māngai, me te BDT, me te whakarato i ngā taipitopito katoa o te whakaaturanga e whakaarohia ana me ngā take mōna.
5.0 Te tūranga o te Māngai
5.1 Ka taea te whakaatu i ngā rōpū ki te Whakataunga e tetahi tangata (he tangata whai mātauranga ture, kāore rānei), engari kāore te Māngai e whakawehi, e whakahē rānei i te pono o te Whakataunga nā te whanaungatanga o mua, o nāianei rānei ki tētahi rōpū, ki te Kaitautoko rānei, ki te kore tetahi o ngā rōpū e whakahē i muri i te whakaaturanga tika.
5.2 Ka āhei te Kaitakawaenga te aukati i te whakaaetanga a te Māngai kia tae atu ki te Whakataunga ina whakaarohia e te Kaitakawaenga, i runga i tana ake whakaaro, ka taea e te taenga mai o te Māngai te whakawehi, te whakahē rānei i te pono o te Whakataunga.
5.3 Ko te mahi a te Māngai he āwhina i te Rōpū e māngai ana ia ki te whakarite mō te Takawaenga me te whai wāhi atu ki te tukanga.
5.4 Me mahi tahi te Māngai me te Kaitakawaenga, me te whakaute hoki ki te Kaitakawaenga me ngā kaiuru katoa.
5.5 Me mahi te Māngai i runga i te ngākau pono, me te tohutohu i te Rōpū e tohu ana ia kia mahi i runga i te ngākau pono.
5.6 Ko te mahi a te Māngai i roto i te whakarite i tētahi Rōpū mō te Whakataunga ko:
(a) te whakamārama i te tikanga me te pānga o ngā Ture;
(b) te whakamārama i te tukanga, tae atu ki te tūranga o te Kaitakawaenga;
(c) te whakamārama i te tikanga me te āhua o te kore whakahāwea me ngā kōrero, ngā tuhinga, me ngā whiriwhiringa muna;
(d) te āwhina i te Rōpū ki te tautuhi i te raruraru me ngā take;
(e) te āwhina i te Rōpū ki te tautuhi i ōna hiahia me ōna pānga;
(f) te tūhura tahi me te Rōpū he aha i ara ake ai tētahi take, me ngā momo mea e hiahia ana te Rōpū kia puta hei āwhina i te whakaputa i ngā kōwhiringa whakataunga pea;
(g) te āwhina i te Rōpū ki te aromatawai i ngā kaha me ngā ngoikoretanga o te take a ia Rōpū;
(h) te matapaki i te huarahi e whakatauhia ai ngā take e te kōti, e te kaiwhakawa rānei, me te whānuitanga o ngā putanga ka puta;
(i) te āwhina i te Rōpū ki te whakaaro ki ngā kōwhiringa whakataunga auaha kāore e wātea i roto i te kōti, i te whakatau tautohe rānei, me te ture me te whaihua o aua kōwhiringa;
(j) te whakamōhio atu ki te Rōpū mō ngā utu ka puta tae atu ki te Whakataunga, tae atu ki ngā utu pea mēnā kāore e taea te whakatau i te tautohe i te Whakataunga; ā,
(k) te whakarite kia whakaritea e te Rōpū kia taea ai e ngā tāngata e tohu ana i taua Rōpū i te Whakataunga te whakatau whakamutunga me te whakatau whakamutunga, ā, kia whai mana katoa hoki ki te whakatau i te Whakataunga.
5.7 Kei roto i te tūranga o tētahi Māngai i te wā o te Whakataunga ngā āhuatanga tāpiri e whai ake nei:
(a) te whai wāhi atu i roto i tētahi huarahi whai hua, kāore he tautohe, me te mahi tahi me ētahi atu Māngai, ngā kaiuru, me ngā Rōpū;
(b) te tuku atu ki ngā Rōpū kē atu ngā take ture, hangarau, mahi, me ngā take whaiaro e hiahia ana te Rōpū e tohu ana ia kia tukuna e te Māngai;
(c) te whakarato tohutohu ture me/ranei tohutohu hangarau;
(d) te whakarato tohutohu, tautoko, me te whakatenatena;
(e) te āwhina i ngā Rōpū ki te tautuhi i te raruraru me te whakawhanake i ngā kōwhiringa whakataunga pea; ā,
(f) te whakarite me te tuhi i ngā tikanga o tētahi Whakaaetanga Whakataunga ka taea te haina e ngā Rōpū i mua i te wehenga atu i te Whakataunga.
5.8 Me pupuri e te Māngai te muna o te Whakataunga. Me haina e ngā Māngai katoa te Whakaaetanga Mutunga kei roto i te Tāpiritanga 3 o ngā Ture hei whakaritenga mō tā rātou haerenga ki te Whakataunga.
5.9 Mena ka hiahiatia he Māngai kia whakaatu i ngā mōhiohio muna e ai ki te ture, e ai rānei ki te Ture 7.4, me whakamōhio tonu te Māngai ki ngā Rōpū, ki te Kaitakawaenga, me te BDT, me te whakarato i ngā taipitopito katoa o te whakaaturanga e whakaarohia ana me ngā take mōna, haunga ngā wā e mōrearea ana te haumaru o tētahi tangata.
6.0 Te tūranga o tētahi Rōpū
6.1 Me whakarato e te Rōpū ki a BDT, ki te Kaitakawaenga me ngā Rōpū katoa ngā ingoa o tētahi tangata ka haere tahi me taua Rōpū ki te Takawaenga i roto i te wā poto, e toru ngā rā i mua i te wā Takawaenga.
6.2 Me tae atu te Rōpū he tangata tūturu ki te hui Whakataunga ā-tinana.
6.3 Me rite te Rōpū ki te whakaputa i tētahi kōrero poto mō ngā meka o te take, ngā take e tautohetia ana, te putanga e rapua ana me ētahi atu āhuatanga e tika ana, me te whai wāhi atu ki te tukanga Whakataunga me te ngākau pono me te whakaaro ki te rapu whakataunga.
(a) Me mahi tahi te Rōpū me te Kaitakawaenga, me te whakaute hoki ki te Kaitakawaenga me ngā kaiuru katoa.
(b) kia tutuki ngā tono me ngā tohutohu whaitake a te Kaitakawaenga hei whakatairanga i te whakataunga tika, tere, me te whai hua o te tautohe i mua atu me te wā o te hui Takawaenga.
(c) me utu ngā Utu me ngā Whakapaunga e tika ana mō te Whakataunga e ai ki ngā Ture.
(d) Ngā utu a te BDT i mua i te tukunga o te ratonga, i roto rānei i ngā rā e toru i muri i te tono.
6.5 Ki te kore ngā Rōpū e whakaae ki tētahi atu mea i roto i te tuhituhi, mā ia Rōpū e utu āna ake utu mō te Whakataunga ahakoa te putanga.
6.6 Me pupuri e te Rōpū te muna o te Whakataunga. Mēnā e hiahiatia ana te Rōpū kia whakaatu i ngā mōhiohio muna e ai ki te ture, e ai ki te Ture 7.4 rānei, me whakamōhio tonu taua Rōpū ki ia Rōpū kē atu, ki te Kaitautoko, me te BDT, me te whakarato i ngā taipitopito katoa o te whakaaturanga e whakaarohia ana me ngā take mōna.
7.0 Te tūranga o te Tangata Tautoko
7.1 Ko te mahi a te Kaitautoko he whakarato i te whakamarie me te tautoko kare ā-roto mō tētahi Rōpū.
7.2 Ka āhei te Kaitakawaenga te aukati i te whakaaetanga a te Kaitautoko kia tae atu ki te Takawaenga ina whakaarohia e te Kaitakawaenga, i runga i tana ake whakaaro, ka taea e te haerenga mai o taua tangata te whakawehi, te whakahē rānei i te pono o te Takawaenga.
7.3 Kāore he mana o te Kaitautoko ki te wawao, ki te whai wāhi atu rānei ki te tukanga Whakatau Take i tētahi atu āhuatanga.
7.4 Mena kei te hiahia te Kaitautoko ki te kōrero mō tētahi āhuatanga o te tukanga me te tangata e tautokona ana e rātou, me tono 'wā whakatā' mō tētahi kōrero tūmataiti. Mā tēnei ka taea e te kaitautoko te tuku whakamarie me/ranei te tautoko kare ā-roto, te tohutohu rānei/
7.5 Me pupuri e te Kaitautoko te muna o te Whakataunga. Me haina e ngā Kaitautoko katoa te Whakaaetanga Mutunga kua tāpirihia hei Tāpiritanga 3 ki ngā Ture hei whakaritenga mō tā rātou haerenga ki te Whakataunga.
8.0 Te tūranga o te Kaimātakitaki
8.1 E whakapau kaha ana a BDT ki te whakarato ratonga Whakawakawaka ngaio, whai hua hoki ki ngā Rōpū, me te whakangungu tonu, te tautoko, te ārahi, me te whakawhanaketanga ngaio o ōna Kaiwawao.
8.2 I ētahi wā, ka taea e te BDT te tuku i tētahi, i ētahi atu rānei tāngata ki te tirotiro i te whakahaerenga o ngā Whakataunga i raro i āna Ture ( Kaitirotiro ).
8.3 Ka āhei te Kaitirotiro ki te tirotiro i te katoa, i tētahi wāhanga rānei, i ētahi wāhanga rānei o tētahi Whakataunga. Kāore he mana o te Kaitirotiro ki te kōrero, ā, kāore he mana, he tika rānei i roto i te Whakataunga. Me matapaki tēnei tukanga Whakataunga i waenganui i tētahi kaiuru me tētahi Kaitirotiro.
8.4 Ko te mahi anake a te Kaititiro he tuku pūrongo ki te BDT hei ine me te aroturuki i te whanaketanga ngaio me te mahi a ōna Kaitakawaenga.
8.5 Me pupuri e te Kaitirotiro te muna o te Whakataunga. Me haina e te Kaitirotiro te Whakaaetanga Mutunga kua tāpirihia hei Tāpiritanga 3 ki ngā Ture hei whakaritenga mō tōna haerenga ki te Whakataunga.
8.6 Ka taea e tētahi Rōpū te tono kia kaua tētahi Kaitirotiro e tae atu ki te Whakataunga. Me tautoko e te Kaitautoko me te BDT taua tono.
9.0 Te tūranga o te BDT
9.1 Ka whakahaere a BDT i te tukanga Whakataunga. Ka mahi a BDT i runga i te tikanga ngaio, pumau, hei tautoko me te ārahi i ngā Rōpū me ngā Kaitautoko i roto i te tukanga.
9.2 Ka:
(a) te pupuri i tētahi paetukutuku whānui, whai kōrero, me te whai hua;
(b) kia mau tonu he rōpū o ngā Kaitakawaenga matatau, mātau, ā, whakautehia hoki; ā,
(c) whakarato i tētahi ratonga Takawaenga e whakahaeretia katoatia ana e ōna Kai-Rehita, mā rātou ēnei e:
(i) whiriwhiria ngā tāngata whai mātauranga, whai wheako, me te whakaute e tika ana mō āna rōpū whakahaere;
(ii) whakatūria he Kaitakawaenga e mātau ana, e whai wheako ana, ā, e kaha ana ki te whakahaere i ā rātou mahi ki ngā Rōpū i runga i te mana motuhake me te kore whakaaro motuhake, ā, ki te kore e taea e te Kaitakawaenga te mahi mō tētahi take, whakatūria he Kaitakawaenga whakakapi; ā,
(iii) whakarato i ngā mahi whakahaere katoa e tika ana mō te tuku ngaio i ana ratonga Takawaenga.
9.3 Ka puritia e BDT te muna o te Whakataunga.
10.0 Te Whakamutu i te Whakataunga
10.1 Ka taea te whakamutu i te Whakataunga i ngā wā katoa e tētahi Rōpū i muri i te kōrero tahi me te Kaitautoko.
10.2 Ka taea e te Kaitakawaenga te whakamutu i te Whakataunga i ngā wā katoa mēnā ka whakaaro te Kaitakawaenga kāore e taea e ia te āwhina i ngā Rōpū ki te whakatau i te tautohe.
10.3 Ka mutu te Whakataunga i te wā i hainatia ai he Whakaaetanga Whakataunga hei whakatau katoa i te tautohe.
10.4 Kāore te whakamutua o te Whakataunga e whakakore i te herenga o ngā Rōpū ki te utu i ngā Utu me ngā Whakapaunga o te Whakataunga i puta tae noa ki taua rā, e ai ki te rārangi utu me ngā tikanga kua whakatakotoria i roto i te Tāpiritanga 1 o ngā Ture.
10.5 Mena kāore he Whakaaetanga Whakataunga e tutuki ana hei whakatau i ngā take katoa e tautohetia ana i roto i ngā Rā 30 o te Rā Tīmatanga, i tētahi atu wā rānei e whakaaetia ana e ngā Rōpū, ka taea e tētahi Rōpū te tuku i te tautohe ki te whakatau whakatau mō te whakataunga whakamutunga me te here i runga anō i ngā Ture Whakatau Tautohe o te Taraipiunara Tautohe Whare.
Whakakape
Ko te kaupapa o tēnei Kawa he aratohu ki ngā tika me ngā kawenga o ngā kaiuru ki te tukanga Whakataurite i raro i ngā Ture Whakataurite a BDT. Kāore tēnei Kawa i te whakaarohia kia whānui, kia whakakapi rānei i ngā tohutohu ture motuhake, ā, me whakawhirinaki katoa ngā Rōpū ki ō rātou ake pūkenga, mātauranga, me te whakatau i te wā e whakamahi ana i tēnei Kawa. Ahakoa kua whakapau kaha katoa kia tika ai ngā mōhiohio o tēnei Kawa, me rapu tohutohu ture motuhake ngā tāngata katoa e hiahia ana ki te whakamahi i tēnei Kawa. Kāore a BDT, ōna ākena, me āna kaimahi, e whai kawenga ki tētahi tangata mō tētahi mate, kino rānei i puta mai i tētahi hapa, i tētahi hapa rānei i roto i tēnei tuhinga, ā, e whakakorekore ana i aua kawenga katoa ahakoa he mangere, he takahi i te kirimana, he takahi i te kawenga kaitiaki, he takahi rānei i te kawenga ture, i tētahi atu kawenga rānei, ā, e whakakorekore ana i aua kawenga katoa.
Mana pupuri
Ka taea te tārua me te whakamahi i ngā rauemi e tiakina ana e tēnei pānui mana pupuri e ngā rōpū, e ngā rōpū rānei e whai ana ki te Whakataunga e whakahaerehia ana e BDT, me te kore whakaaetanga whaimana, me te kore utu rānei, engari me tārua tika te rauemi mā te whakamahi i te putanga hou rawa atu, kāore te rauemi e whakamahia i roto i te huarahi e tinihanga ana, e māmingatia ana hoki, ā, me te mōhio ki te pūtake me te mana pupuri o te rauemi. Ki te kore, kāore e taea te tārua, te tārua, te whakamahi, te urutau, te tohatoha, te whakaputa anō, te tango, te whakarerekē, te whakaatu, te tuku, te penapena ki roto i tētahi pūnaha whakahoki, te tā, te tuku rānei i roto i tētahi āhua, i tētahi huarahi rānei, tae atu ki, engari kāore i te herea ki, te hiko, te mīhini, te tārua whakaahua, te hoko, te hokohoko, te whakamahi rānei hei hanga mahi i ahu mai i te kore whakaaetanga ā-tuhi a BDT.
© Te Taraipiunara Tautohe Hanga Whare 2025.