Te Tīmatanga o te Whakatau: Hoki ki ngā Kaupapa Taketake
Wāhanga Tuatoru: Te Whakatū i tētahi Kaiwhakawā
Hei whai i te Wāhanga Tuarua o tā mātou raupapa wāhanga-toru mō te tīmatanga o te whakatau, i roto i tēnei tuhipoka ka tirohia pototia me pēhea te whakatū i tētahi kaiwhakawa i raro i te Ture Kirimana Hanga (te Ture).
Koinei tētahi o ngā wāhanga o te tukanga whakatau kāore i te tino mārama. He maha ā mātou kōrero ki ngā rōpū e whai wāhi ana ki tētahi tukanga roa (me te utu nui) e ngana ana ki te whakaae ki tētahi kaiwhakawā. Kāore rawa tēnei e tika ana. Kāore he whakaritenga i raro i te Ture kia rapu te kaitono (te rōpū e tuku ana i tētahi tautohe ki te whakatau) i te whakaae a te kaiwhakautu (te rōpū e whakawakia ana i roto i tētahi whakatau) ki te whiriwhiri i te kaiwhakawā.
I raro i te wāhanga 33(1)(d) o te Ture, ka taea e te kaitono te tono ki tētahi Mana Whakatū Whakamana ( ANA ) pērā i a BDT kia whiriwhiri i tētahi tangata hei kaiwhakawā.
Nā tōna tūranga ahurei me tōna wheako whānui, he tino pai ake te tūranga o BDT i te nuinga o ngā rōpū, i ō rātou kaitohutohu rānei, kia mōhio ai ko wai te tangata tika hei kaiwhakawā i roto i tētahi tautohe, ā, mai i te tau 2008, kua whakawhirinaki tonu ngā rōpū me ō rātou kaitohutohu ki a BDT ki te mahi i taua mahi.
E mihi ana ngā rōpū ki te whakaae ki tētahi o ngā kaiwhakawā a BDT mēnā e hiahia ana rātou, ā, i runga i te wātea me te kore he taupatupatu pānga, ka whakatūria e BDT te tangata i whiriwhiria e ngā rōpū. Kei roto i te puka tono mō te whakatūnga o tētahi kaiwhakawā he whakaritenga mō ngā rōpū ki te whakamōhio atu ki a BDT mō tētahi whakaaetanga pērā.
Heoi, ka taea e te kaitono te whakarite i te whakatūnga tonu o tētahi kaiwhakawā mā te tono noa ki a BDT i tōna tūranga hei ANA, me te kore he kōrero, he whakawhitiwhiti kōrero rānei ki tētahi atu rōpū ki te whakatau, i te rā mahi tuarua i muri i te tukunga o te pānui whakatau , ā, i tētahi atu rā tae atu ki te rā mahi tuarima i muri i te tukunga o te pānui mā te whakaoti noa i te puka tono ipurangi .
Mēnā e tonoa ana he whakaaetanga mō te tukunga o tētahi ota utu mō te papa hangahanga, me whakatū te kaiwhakawā e tētahi ANA (s38A).
Me whakaatu e te tangata e tonoa ana kia mahi hei kaiwhakawā, i roto i ngā rā mahi e rua i muri i te tukunga o te tono, mēnā e pai ana ia ki te mahi i taua tūranga.
Ka whakatūria he tangata hei kaiwhakawā hei whakatau i te tautohe mā te tuku i tētahi pānui whakaae e whakaū ana kua tutuki i te tangata ngā paearu whakauru mō ngā kaiwhakawā i raro i te wāhanga 34 o te Ture.
I raro i tana ratonga whakatau e whakahaeretia katoatia ana, ka tukuna e BDT he pānui whakaae ki te mahi ki ngā rōpū ina whiwhi i tētahi puka tono kua oti pai te whakakī me te whakaū mai i te tangata i tonoa kia mahi ia e tutuki ana i ngā paearu whakauru mō ngā kaiwhakawā, e hiahia ana, e wātea ana hoki ki te mahi i taua tūranga, ā, kāore he taupatupatu pānga. Ka tukuna e BDT he pānui whakaae i te wā tonu i whiwhi ai ia i te utu o te pūtāhui kua whakaritea mō ngā utu me ngā whakapaunga a te kaiwhakawā. He maha ngā wā ka haere tahi te pānui whakaae me te pānui whakaae ki te mahi ina utua katoatia te pūtāhui kua whakaritea i te wā i tukuna ai te tono mō te whakatūnga, i mua atu rānei, kia māmā ake ai, kia tere ake ai hoki te tukanga whakatūnga.
Kua whakawhanakehia e te Taraipiunara tētahi puka tono ipurangi māmā ka taea te uru atu me te whakaoti mā roto i tā mātou paetukutuku. Kāore te Taraipiunara e utu i tētahi utu tono mō te whakaingoatanga o ngā Kaiwhakawa.
Mena ka ara ake he tautohe i raro i tō kirimana hanga, me whakarite kia whakatūria he kaiwhakawa BDT i tēnei rā tonu. Kāore e taea e te kaiwhakautu te whakaroa, te karo, te aukati rānei i te tukanga whakatau, ā, ka herea ia ki te whakaae ki te whakatūnga, ā, ka herea ia e te putanga o te whakatau ahakoa ka whai wāhi te kaiwhakautu ki te tukanga, kāore rānei.