Ngā puru o te whare teitei

Kua angitu te kereme a te kamupene i ngā rōia i mahi mā te tinana umanga me te nuinga o ngā kaipupuri whare i te whakataunga i te kereme a Spencer mō te whare turuturu a Byron kua whakawakia angitu e te tinana umanga i roto i te keehi Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979. I angitu te tautohe a te tinana umanga nā te wā i pau ki te whakatau i te wehewehenga o ngā moni whiwhi i whakaroa i te tīmatanga o ngā mahi whakatikatika. Kua whakawhiwhia te umanga ture ki ngā utu kino o te $3,268,201.14 (me te huamoni).
Kaituhi(ngā): Richard Pidgeon

Papamuri

Whakahōu: I whakakorehia tēnei whakataunga a te Kōti Matua i runga i te piira i te tau 2025. Ko te tohutoro mō te whakataunga koia tēnei: Grimshaw & Co v Body Corporate 207624 [2025] NZCA 392 Ko te Spencer on Byron he whare 23-papa i Byron Avenue, Takapuna, i hangaia i te tau 2000–2001. He whare turuturu. Kei roto ko ngā wāhanga e whakamahia ana hei hōtera whakahaere arumoni me ētahi wāhanga mō te whakamahinga kāinga. Te Tinana Kamupene 207624 (Te Tinana Pakihi) i whakawakia ōna rōia o mua mō te takahi i tana kirimana pupuri me te mangere e pā ana ki te tohatoha o ngā moni whakataunga hei whakatika i ngā kino o te whare. Ko te umanga o mua, ko Grimshaw and Co (Ngā Grimshaw), i mahi mā te Rōpū Whakahaere i te tango i te $20,050,000 te utu mai i a Multiplex me te Kaunihera o Tāmaki Makaurau[1] (kereme taketake) i roto i ngā whakahaerenga i roa mai i te tau 2007 ki te tau 2013, ā, i tae ki te Kōti Matua[2] ā, hoki atu. I raro i te mana o te whakataunga:[3]
… he whakaaetanga whakahaere me te tohatoha i waenganui i te Body Corporate me ngā kaipupuri wae tuarua (te CDA). I ​​tuhia te CDA e Grimshaws i te tau 2010, ā, i muri mai ka tohutohu a Grimshaws ki te Body Corporate kia whakaaetia te CDA i te tau 2013. Kāore i hainatia mō te Body Corporate. [4]

[5] I whakaritea e te CDA ko ngā moni whiwhi o te whakataunga me whakamahi hei whakatika i te Whare, ā, kātahi ka tohaina te nama, i runga i te kaupapa mana wāhanga, ki ngā kaipupuri wāhanga tuarua o te kaiwhakapae. Kāore ētahi o ngā kaipupuri wāhanga i uru ki te kereme, nō reira kāore i tohaina he nama hei whakamahi mō ngā utu whakatika. Kāore i tohaina ki te Rōpū Whakahaere.

I te tīmatanga o te kereme i te tau 2007 (i tangohia e Grimshaws te mana i te Hui-tanguru 2008), [5] kei te whai mana tonu te Ture Taitara Wāhanga 1972. I te wā i whakatauhia ai te kereme tuatahi i te tau 2013, kua rua tau te whai mana o te Ture Taitara Wāhanga 2010 ( UTA 2010 ). Kāore i rerekē ngā tohutohu a Grimshaws mō te CDA. Ko tētahi rerekētanga matua i waenga i ngā ture ko te whakahaere i te mana o ngā whenua noa, e 80% o Spencer i Byron. I muri i te whai mana o te UTA 2010, nō te Rōpū Whakahaere te whenua noa [6] ā, he kawenga tā rātou ki te tiaki me te whakatika i te whenua. [7] I mua, nō ngā kaipupuri whenua noa te whenua noa hei kairēti whenua noa.

I te wā i riro ai i a Grimshaws te mahi mā te Body Corporate, i tāpirihia e rātou ngā kaiwhakapae tuarua (neke atu i te 200 ngā kaipupuri whare) kia taea ai te kereme i ngā utu o te whakatika i ngā whare. E ai ki te kōrero, i te tau 2010 i whakarite a Grimshaws i tētahi CDA mō te tohatoha i ngā moni whiwhi whakataunga. [8]

E kī ana te Rōpū Whakahaere i takahia e Grimshaws tana kawenga tiaki ki te Rōpū Whakahaere i te korenga i whakamōhio atu i muri i te whai mana o te UTA10 kāore te CDA i whai mana, kāore hoki i whai mana nā te mea:

(a) i tangohia e te CDA ngā kaipupuri wāhanga katoa o nāianei ehara nei i te kaiwhakapae tuarua (ngā kaipupuri ehara nei i te kaiwhakapae) i te painga o tētahi hea i roto i te whakataunga; ā,

(b) i whakarerekētia e ngā kaiwhakapae tuarua i hoko i ā rātou wāhanga te utu mō ngā kino i keremehia mai i ngā utu whakatikatika kua whakatauhia ki te ngaronga uara i te hokonga o ā rātou wāhanga, ā, i whakaratohia e te CDA te tohatoha i runga i te kaupapa whai mana wāhanga.

I puta ake ngā rerekētanga i waenganui i ngā rangatira i hainatia hei rōpū ki te CDA me te whakawakanga me te hunga kāore anō kia hokona, kua hokona rānei ā rātou wāhanga. I kī tonu ngā rangatira kāore i te kaiwhakapae (kāore anō kia hainatia) he hea i roto i ngā hua o te whakataunga whakatikatika nā runga i tā rātou hea i roto i te Body Corporate. I runga i te tautohe, kāore a Grimshaws i tohatoha i ngā moni; i tukuna he tono tautoko. [9] I tautohetia he tono tautoko (he tono hei whakatau i te tika ki ngā moni kei roto i te pūkete whakawhirinaki a Grimshaws) i roto i te kooti mā roto i ngā rōia motuhake, ā, i puta he utu nui, i whakaroa ake ai te whakamahinga o ngā moni mō te whakatikatika. I whakatauhia te tono tautoko i te Paenga-whāwhā 2016.

Whakaaetanga me ngā whanaketanga mō te whakahaere me te tohatoha

I whakatūria e te CDA tētahi komiti whakataunga hei whakahaere i ngā rōia me te whakatau i te kereme taketake . Ko ngā moni whiwhi o te whakataunga me pupuri e te Rōpū Whakahaere mō ngā kaipupuri whare, kia tohaina ki waenganui i a rātou e ai ki ō rātou mana whare.

Me i tika te tohutohu a Grimshaws ki te Rōpū Whakahaere, kua whakaritea, kua whakaurua hoki he CDA hou e te Rōpū Whakahaere me ngā kaiwhakapae rangatira i roto i te whakawakanga, ā, kua tohatohahia ngā hua o te whakataunga i runga anō i taua whakaaetanga hou i te marama o Pēpuere, o Poutū-te-rangi rānei 2014. Mā tēnā ka karohia ngā whakaroa i puta mai i ngā hapa o te CDA taketake.

Kāore te umanga ture i tohutohu i te Rōpū Whakahaere kia whakatikatikaina te CDA kia whakaata i te UTA 2010. Engari, i tohutohu pai a Grimshaws ki te Rōpū Whakahaere ko te CDA te pūtake tika mō te tohatoha. Nā te mangere o Grimshaws i whakaroa te kaha o te Rōpū Whakahaere ki te whakamahi i ngā moni whiwhi mō te whakatikatika i te whare.

Ngā whakaroa

I kitea e te Kōti Matua ko te tikanga me tīmata te whakatikatika i te marama o Hūrae 2014, engari i tīmata te mahi whakatikatika i te marama o Mei 2018. I kitea e te Kōti ko Grimshaws te take o te whakaroa 18 marama mai i Hune 2016 ki Tīhema 2017. Ko te tapeke o te moni i keremehia he tata ki te $10.4 miriona.[10] I te tau 2013 i whiwhi te Rōpū Whakahaere i tētahi whakaaetanga hanga whare, engari nā te whakaroa i puta ai te hiahia kia tutuki ngā whakaritenga pakari ake a te Kaunihera o Tāmaki Makaurau (nāna i tango te mana o te Kaunihera o Te Tai Tokerau i muri i te whakakotahitanga o ngā kaunihera tāone nui). Nā tēnei i tāpiri atu ki ngā whakaroa i puta mai i te korenga o te urunga atu ki ngā moni whakataunga. I pātaihia e te Kōti ētahi pātai, arā (i te nuinga o te wā):
  • I tika rānei kia tiakina a Grimshaws e ai ki te kōrero? [11]
  • He aha te whānuitanga o te mahi? [12]
  • I takahia e Grimshaws te kawenga? [13]
  • Nā te takahi i te ture ngā utu i kīia? [14]
  • He hononga rawaka kei waenganui i ia upoko o ngā kino i keremehia me te kawenga a Grimshaws? [15]
  • He take ture, he take rānei kāore e taea te tono mō ngā utu kino? [16]
  • He tika rānei tetahi o ngā parepare a Grimshaws?

Te noho, te whānuitanga me te takahi i te kawenga tiaki

Mō te pātai tuatahi, i kitea e te Kōti he kawenga tiaki tā Grimshaws ki te Rōpū Whakahaere ki te arotake i ngā tikanga o te CDA i te wā i whai mana ai te UTA 2010. Kātahi ka tahuri te Kōti ki te whānuitanga o tēnei kawenga i mua i te whakautu i ngā pātai mō ngā utu kino. I kitea e te Kaiwhakawā Tahana:[17]
Ko te whānuitanga o te mahi tiaki a Grimshaws he arotake i te CDA i muri i te whakamanatanga o te UTA10, me te whakamōhio atu ki te Rōpū Whakahaere mō ngā tūponotanga ture ka pā ki a ia mēnā ka whakaaetia, ā, ka whakatinanahia te CDA. I roto i te mahi he tohutohu me pēhea te whakakore, te whakaiti rānei i aua tūponotanga kia taea ai e te Rōpū Whakahaere te whakatutuki i tana whāinga arumoni kia wātea ai ngā moni whakataunga kia taea ai te tīmata tonu i ngā mahi whakatikatika.
I rahua a Grimshaws ki te tuku tohutohu ki te Rōpū Whakahaere mō ngā mōrearea ture o te whakaae me te whakatinana i te CDA, me pēhea hoki te whakakore, te whakaiti rānei i aua mōrearea mā te whakatikatika, te whakakapi rānei i te CDA, me pēhea hoki te mahi i tēnā.[18] I raro tonu i te kawenga a Grimshaws te tuku tohutohu ki te Rōpū Whakahaere mō te CDA me te whakaū i taua mea, ā, i whai kawenga ia mō ngā hua o tōna mangere i te korenga e tuku tohutohu i tika kia tukuna e ia. I kitea he kawenga a Grimshaws ki te utu i ngā utu kino ki te Rōpū Whakahaere mō āna takahi i te kawenga tiaki i roto i te kirimana me te mangere.

Ngā kino

I whakautua e te Kōti ngā pātai mō ngā utu kino (d)-(g) i runga ake nei hei tautoko i te Rōpū Whakahaere, ā, i whakaaetia te nuinga o ā rātou kaute utu kino. Ko te take matua ko te pikinga o ngā utu [19] me pēhea te ine i taua utu.

I whakatau a Kaiwhakawā Tahana: [20]

Ko ngā utu mō ngā tukanga whakawā i waenga i ngā kaitono [21] me te pikinga o ngā utu whakatikatika nā te whakaroa 18 marama, koia te hua o te takahi a Grimshaws i tana kawenga tiaki ki te Body Corporate.

I muri mai ka mea te Kaiwhakawā: [22]

Ko te pikinga o ngā utu whakatikatika he hua nō te korenga o ngā moni whakataunga nā ngā tukanga a te kaitōrangapū.

I kitea e te Kōti ko Grimshaws te kawenga mō ngā utu i pā ki te wā whakaroa o Hune 2016 ki Tīhema 2017. He mea nui, ko te pikinga utu anake i taea te whakahoki mai i taua wā. [23]

Ko tētahi atu take tautohetohe ko te tikanga pikinga utu hei whakamahi mā te whakapiki i ngā utu. I whakamahia te taupū utu tono a Rider Levett Bucknall: [24]

E whakaata tata ana tēnei taupū i ngā pikinga utu hanga tuturu i Tāmaki Makaurau, ā, tera pea ka tata atu ki ngā pikinga tuturu o ngā utu hanga, ā, e whakaata ana i te utu kirimana pea mō Hune 2016.

Ko te hua o tēnei ko te $2,803,110.90 te nui o ngā utu mō ngā kino. Ko ngā utu mō te kaitono tautohe nui e whai ake nei ko ngā utu mō te kaiwhakapae ($306,985.58) me te pikinga o ngā utu mō te whakakikorua ($380,903.00). Ko ētahi atu moni e pā ana ki te pikinga o ngā utu mō te kōrero tohutohu, te whakaaetanga me te inihua.

I ahu mai te huamoni mō ngā kino i ngā rā kua whakaritea i roto i te whakataunga. [25]

I whakakahoretia te Ture Whakawhāiti a Grimshaws, te aukati whenua, te whakapai ake, me ētahi atu momo parepare i roto i tētahi whakataunga whānui.

Whakamutunga

I te mea ka puhoi haere ngā whakawakanga mō ngā umanga whakahaere me ngā take urunga makuku, [26] he tino tika tēnei take. E whakaatu ana i te hiahia kia tupato ki te mahi tahi me ngā umanga whakahaere e pā ana ki te tohutohu i ngā rōia, ngā rōia e tuku tohutohu ana (e kore rānei e tuku tohutohu), me te tito me te whakatinana i ngā whakaaetanga whakataunga, ngā CDA rānei. Kei roto i tēnei ko te whai whakaaro ki ngā huringa o te ture me te whakarerekē i ngā tohutohu kia rite ki tēnā.

Tērā pea he huarahi pai ake te whakatau tautohe, te takawaenga rānei, hei whakakapi i te tautohetohe nā te roa o te tautohetohe, me te āheinga hoki ki te pupuri i ngā take kia noho muna.

Ngā Tohutoro

[1] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [85].

[2] Nama Whakahaere Nama 207624 v Te Kaunihera o Te Tai Tokerau o Te Tai Tokerau [Spencer on Byron] [2012] NZSC 83, [2013] 2 NZLR 297.

[3] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [4]–[5].

[4] I muri mai ka whakaaetia mā te whakataunga: Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [79].

[5] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [18].

[6] Ture Taitara Wāhanga 2010 , wāhanga 54.

[7] Ture Taitara Wāhanga 2010 , wāhanga 138.

[8] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [8].

[9] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [110]–[122].

[10] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [12].

[11] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [181].

[12] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [211]–[214].

[13] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [286]–[289].

[14] “Pātai take tūturu” – Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [290]. Ko ngā wāhanga e rua ko ngā utu e puta mai ana i ngā tukanga a te kaiwhakapae me ngā whakaroa i te tīmatanga o ngā mahi whakatikatika.

[15] “Pātai hononga kawenga” – Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 kei [389]–[392].

[16] Kei roto i tēnei ko te tawhiti o te kino me te korenga o te whakaiti, te korenga rānei o tētahi atu take o te whakaroa, te korenga rānei o te karo i te ngaronga i tika kia karohia – Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [162].

[17] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [569].

[18] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [570].

[19] $2,803,110.90 e ai ki te Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 1155 i [3].

[20] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [574].

[21] $306,985.58 e ai ki te Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [404] me [591].

[22] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [576].

[23] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [444].

[24] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [460], [461].

[25] Body Corporate 207624 v Grimshaw & Co [2023] NZHC 979 i [586]–[590] me [591].

[26] Engari tirohia tonutia te SRG Global Remediation Services (NZ) Ltd v Body Corporate 197281 [2022] NZCA 518 hei tauira.

Whakapā mai

Whakakīia te puka hei whakapā atu ki tā mātou tīma kia kite ai me pēhea mātou e āwhina ai, e whakapā mai rānei ki a mātou mō tētahi o ēnei e whai ake nei:

Waea: +64 9 486 7143

Waea Koreutu: 0508 WHARE

Waea Koreutu: 0508 284 534

Ngā Hāora Tari: Mane ki te Paraire 8:30 i te ata ki te 5:00 i te ahiahi (haunga ngā hararei tūmatanui)

Whakapā mai

Ētahi atu rauemi ka pai pea ki a koe

Mena i kitea e koe he whai hua tēnei tuhinga, ā, kei te hiahia koe ki te ako atu, he nui ngā rauemi kē atu kei runga i tā mātou paetukutuku. He whānuitanga ā mātou tuhinga me ngā aratohu mō ngā kaupapa maha, kua hangaia ia tuhinga hei whakarato i te māramatanga hohonu ake ki a koe mō te kaupapa. Ka akiaki mātou i a koe kia tūhuratia ēnei rauemi me te whakahōhonu ake i tō mōhiotanga.

Te kōrero i te tēpu
Whānui

Me pēhea te whakaoti rapanga pēnei i te pupuri i ngā taonga?

Kua mau te ahurea o te ahumahi ki te whakamahinga o ngā pupuri moni i roto i ngā kirimana hangahanga, engari kei te kitea haeretia he mahi tawhito, he mahi hē hoki....