Ngā Tautohe Tāera
Tērā pea ka puta ake ngā tautohe mō te tāra i runga i ngā tuhinga kirimana ngoikore, me/ranei ngā mahi me/ranei ngā rauemi he. Ka pā te tukanga whakatau mō te Construction Contracts Act 2002 ki ngā tautohe mō te tāra.
I tēnei whārangi
Te ara ake o ngā tautohe
He maha ngā wā kāore i roto i ngā mahere ngā taipitopito whakahirahira, ā, he maha ngā whakaritenga whānui, kāore i te motuhake ki te kaupapa. He maha ngā wā ka mahue ngā mahi (āta whakaarohia, ā-tūpono rānei) i roto i ngā whakatau utu, engari kāore e tino whakahuatia ana i roto i te mata, ā, tera pea kei roto ngā whakatau tata mō ngā mahi tāera/tuku hei mahi mā te PC (Prime Cost) me ngā Moni Whakawātea e tino hē ana mō te mahi e tika ana kia mahia, ngā tāera rānei kua tīpakohia. He maha ngā wā ka whiriwhiri ngā rangatira ki te tuku tāera engari kāore e mōhio mēnā he pai ngā tāera mō te wāhi/kaupapa, ā, he maha ngā wā ka tono ngā rangatira kia whakarerekētia te whānuitanga o te mahi me ngā whakaritenga i te haere tonu o te mahi.
I tētahi atu taha, he āhuatanga motuhake ngā hapa me ngā hapa o ngā mahi hanga whare katoa, ā, kāore ētahi o ngā kaimahi tāera e whai tukanga whakapūmau kounga tika hei whakarite kia tutuki i a rātou te whānuitanga mahi kua whakaaetia/kua tohua ki te paerewa kua tohua, me/ranei kia oti ā rātou mahi i mua i te rā tika mō te otinga. He maha ngā rahi o ngā tāera, engari me tapahi tonu, ā, ka noho hei take tautohetohe te whakatakotoranga ina kore e whakaaetia i mua. Ko te whānui o ngā hononga me te momo grout me te kōwhiringa tae he take noa anō hoki mō te amuamu.
He wāhanga nui te ārai wai i roto i ngā mahi tāera, ā, ka puta pea ngā raruraru ina puta mai ngā turuturu i raro me te taha o ngā kaukau me ngā wāhi mākū, ā,/ka puritia rānei ngā pūrongo a te kaihanga i te mea e tatari ana kia utua.
Ngā Pātai Auau
Kimihia ngā māramatanga tere me ngā kōrero āwhina mō ngā kaupapa maha e pā ana ki ngā tautohe tārai
He aha ngā momo tautohe tāera e pā ana ki a tātou i ia wā?
I roto i ēnei āhuatanga, ehara i te mea miharo ka puta ake ngā tautohe mō te whakatakoto taera i ētahi wā. E rua ngā momo tautohe e whakahaerehia ana e mātou:
- ngā tautohe hangarau (i roto i te tikanga ture) – arā, ngā tautohe e puta ake ana i te kore e tutuki i ngā whakaritenga hangarau mō te tuku me te whakautu ki ngā kereme utu i raro i te Ture Kirimana Hanga 2002 (te Ture); me
- ngā tautohe e ahu mai ana i ngā hiranga – arā, ngā tautohe mō ngā hiranga o ngā tautohe a ngā rōpū e pā ana ki te kirimana hanga e whakahaere ana i tō rātou whanaungatanga, i roto rānei i te take o tētahi kirimana me tētahi kainoho whare, ngā whakamana ture e whakaurua ana ki roto i ia kirimana hanga whare noho i raro i te wāhanga 362I o te Ture Hanga ahakoa he kirimana hanga tuhituhi. Ko ngā tautohe paipa e ahu mai ana i ngā hiranga ko ngā tautohe e pā ana ki:
- te kore utu mō te mahi i mahia;
- te whakamaoritanga o te kirimana – ko ngā mea i whakaaetia e ngā rōpū;
- te whānuitanga o te mahi;
- te kounga o te mahi;
- te kounga o ngā rauemi;
- te wā e oti ai;
- utu – te uara o te mahi i mahia i te korenga o tētahi whakaaetanga mārama mō te utu;
- ngā whakatau tata me te utu tuturu;
- ngā rerekētanga – mēnā he rerekētanga tūturu tētahi mahi ki te whānuitanga o te mahi kua whakaaetia me te uara o taua mahi rerekē;
- mahi hapa;
- te whānuitanga me te utu o te mahi whakatikatika;
- te whakakore/te whakakorenga o te kirimana; ā,
- ngā utu mō te takahi i te kirimana.
He aha ngā momo tautohetohe ka puta ake i roto i ngā whakataunga?
Te nama taunoa
Kei roto i te Ture Kirimana Hanga 2002 tētahi tikanga e taea ai e te kaiwhiwhi utu (te kaiwhakatū e tono utu ana) te tuku i tana nama nama hei kereme utu e hiahia ana kia whakautu te kaiwhakatū (te tangata, te kamupene rānei nāna i utu te kaiwhakatū ki te whakarato ratonga) mā te utu katoa, mā te whakarite rānei i tētahi wātaka utu e tutuki ai ngā whakaritenga o te Ture.
Mena ka kore te kaiutu e utu, e tuku rānei i tētahi wātaka utu tika, ka whai mana te kaiwhiwhi ki te tīmata i tētahi kereme whakatau mō te utu katoa i runga i te take o te nama kore utu. Mena ka taea e te kaiwhiwhi te whakaū kua tukuna e ia he kereme utu tika, ā, kāore anō kia tukuna he wātaka utu tika hei whakautu, me whakatau e te kaiwhakawa te take hei painga mō te kaiwhiwhi, ā, me utu i roto i ngā rā mahi e rua i muri i te whiwhinga o te whakataunga a te kaiwhakawa.
Ka taea anake e te kaiwhiwhi te whakatakoto kereme nama taunoa, ehara i te kaiutu.
Kereme mō ngā Painga
Ka taea te whakatakoto kereme mō ngā take whaitake hei huarahi kē atu ki te kereme taunoa, hei kereme takitahi rānei.
Mena he kaiwhakautu koe ki tētahi kereme nama taunoa, ka hiahia pea koe ki te whakaaro ki te tīmata i tāu ake whakatau i runga i ngā take.
Ko ngā tautohe mō ngā take he kereme whakatau e whai whakaaro ana ki ngā tika me ngā herenga o ngā rōpū e pā ana ki te kirimana hanga e whakahaere ana i tō rātou whanaungatanga, i roto rānei i te take o te kirimana me te kainoho whare, ko ngā whakamana ture e whakaurua ana ki roto i ia kirimana hanga whare noho i raro i te wāhanga 362I o te Ture Hanga ahakoa he kirimana hanga tuhituhi. Ko ngā tautohe e pā ana ki ngā take e pā ana ki:
- te kore utu mō te mahi i mahia;
- te whakamaoritanga o te kirimana – ko ngā mea i whakaaetia e ngā rōpū;
- te whānuitanga o te mahi;
- te kounga o te mahi;
- te kounga o ngā rauemi;
- te wā e oti ai;
- utu – te uara o te mahi i mahia i te korenga o tētahi whakaaetanga mārama mō te utu;
- ngā whakatau tata me te utu tuturu;
- ngā rerekētanga – mēnā he rerekētanga tūturu tētahi mahi ki te whānuitanga o te mahi kua whakaaetia me te uara o taua mahi rerekē;
- mahi hapa;
- te whānuitanga me te utu o te mahi whakatikatika;
- te whakakore/te whakakorenga o te kirimana; ā,
- ngā utu mō te takahi i te kirimana.
Whakapā mai
Whakakīia te puka hei whakapā atu ki tā mātou tīma kia kite ai me pēhea mātou e āwhina ai, e whakapā mai rānei ki a mātou mō tētahi o ēnei e whai ake nei:
Waea: +64 9 486 7143
Waea Koreutu: 0508 WHARE
Waea Koreutu: 0508 284 534
Ngā Hāora Tari: Mane ki te Paraire 8:30 i te ata ki te 5:00 i te ahiahi (haunga ngā hararei tūmatanui)